Δημήτρης Βερβεσός Αρχεία - ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ

Αυστηροποίηση ποινών: Εργαλείο επικοινωνιακής διαχείρισης ή δικαιοπολιτική αναγκαιότητα; (B’ Μέρος), του Δημήτρη Κ. Βερβεσού

ath_syntaktis1 — Sat, 27 Aug 2022 08:00:07 +0000

Άρθρο του Προέδρου Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, Δημήτρη Κ. Βερβεσού για την εφημερίδα «Αθηναϊκα Νέα»

Ο Ποινικός Κώδικας είναι νομοθέτημα μακράς πνοής και πρέπει να αξιολογείται με νηφαλιότητα, με νομικά κριτήρια, με αποστασιοποίηση από την τρέχουσα επικαιρότητα και χωρίς βεβιασμένες εκτιμήσεις. Η εν θερμώ νομοθέτηση, που ενίοτε εργαλειοποιείται και εντάσσεται στο πλαίσιο πολιτικής επικοινωνιακής διαχείρισης της δίκαιης κοινωνικής κατακραυγής απέναντι σε ειδεχθείς πράξεις, εγκυμονεί τον κίνδυνο άστοχων παρεμβάσεων και αξιολογικών αντινομιών.

Η αυστηροποίηση των ποινικών κυρώσεων, άλλωστε, που παρουσιάζεται συχνά στο δημόσιο διάλογο ως πανάκεια προς αντιμετώπιση της εγκληματικότητας, αποδεικνύεται εν τέλει ότι δεν συνδέεται αιτιωδώς και μονοσήμαντα με την επίτευξη των στόχων αντεγκληματικής πολιτικής. Είναι ενδεικτικό ότι ενώ έχουμε σημαντικό ποσοστό καταδικασμένων σε ισόβια κάθειρξη, δεν έχει παρατηρηθεί αντίστοιχη αποκλιμάκωση της εγκληματικότητας.

Σε κάθε περίπτωση, ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας του ποινικού δικαίου, επιβάλλει τη διατήρηση της δυνατότητα λυσιτελούς επιμέτρησης της επιβλητέας ποινής από το δικαστήριο. Η εξατομίκευση της ποινής είναι κατ’ εξοχήν έργο του δικαστηρίου, το οποίο ο νομοθέτης δεν πρέπει να προσπαθεί να υποκαταστήσει.

Από τις πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις που έχουν απασχολήσει το δημόσιο διάλογο, χρήζει ιδιαίτερης επισήμανσης -και κριτικής- η πρόσφατη τροποποίηση του άρθρου 187 ΠΚ. Οι αλλαγές που επέφερε το άρθρο 72 παρ. 2 ν. 4908/2022, αποκλείουν την αναστολή εκτέλεσης της ποινής και την αναστέλλουσα δύναμη της έφεσης, στην περίπτωση που δύο τουλάχιστον πρόσωπα έχουν οργανωθεί για τη διάπραξη ακόμα και πλημμελημάτων όπως η αυτοδικία, η φθορά ξένης ιδιοκτησίας, ή η διατάραξη της οικιακής ειρήνης. Με τη νέα ρύθμιση, κατηγορούμενοι που έκαναν γκράφιτι σε τοίχο ή αφισοκόλληση από κοινού, ή εργαζόμενοι που πραγματοποίησαν συμβολική κατάληψη σε χώρο εργασίας ή διέκοψαν τη συνεδρίαση οργάνου, κινδυνεύουν να οδηγηθούν στη φυλακή, ασχέτως μάλιστα της τυχόν αθώωσης τους στο Εφετείο. Τουναντίον, κάποιος που καταδικάστηκε για πολύ βαρύτερο πλημμέλημα, όπως η βαριά σωματική βλάβη, μπορεί να πετύχει την αναστολή της ποινής του, ενώ κατηγορούμενος που καταδικάστηκε πρωτόδικα για βαρύ κακούργημα -ακόμα και για ανθρωποκτονία ή και βιασμό όπως είδαμε προσφάτως- θα μπορεί να μείνει εκτός φυλακής εφόσον το δικαστήριο χορηγήσει αναστέλλουσα δύναμη στην έφεσή του.

Επομένως, εδώ στην πραγματικότητα δεν έχουμε να κάνουμε με αυστηροποίηση του πλαισίου, αλλά με υπονόμευση θεμελιωδών αρχών του ποινικού δόγματος, καθώς θίγονται: α) το τεκμήριο αθωότητας· β) η ισότητα του νόμου· γ) η αναλογικότητα των ποινών· και δ) η επιμέτρηση της ποινής από τον φυσικό δικαστή. Θυμίζω ότι οι αρχές αυτές συνιστούν ακρογωνιαίο λίθο της Δικαιοσύνης από την εποχή του Πλάτωνα, ο οποίος τις απέδιδε με μοναδική πυκνότητα ως «το προσήκον εκάστω αποδιδόναι» (Πολιτεία α 332).

Δεν χρήζει σχολιασμού, όμως μόνο η αυστηροποίηση των ποινών, αλλά και το αντιφατικό μήνυμα που εκπέμπει ο νομοθέτης όταν διαχρονικά εισάγει «αποσυμφορητικές διατάξεις» αθρόας παραγραφής εγκλημάτων ή κατ’ εξαίρεση υφ’ όρων απόλυσης καταδίκων με αδικαιολόγητα ευνοϊκές προϋποθέσεις. Όπως πολλές φορές έχουμε, ως δικηγορικό σώμα, επισημάνει, οι επιλογές αυτές υπονομεύουν, αντί να ενισχύουν, τη γενική και ειδική πρόληψη. Προσεκτική στάθμιση, με σκοπό τη συνοχή της ποινικής νομοθεσίας και τη συνέπεια του νομοθέτη, απαιτείται όχι μόνον στις περιπτώσεις αυστηροποίησης της ποινικής μεταχείρισης, αλλά και σε περιπτώσεις αδικαιολόγητα χαριστικών διατάξεων.

Στο έργο αυτό, που καλείται να φέρει σε πέρας η Πολιτεία, με σκοπό την προσήκουσα στάθμιση, την ασφάλεια δικαίου, τη συνεπή επιβολή της νομιμότητας και τη διαφύλαξη του ανθρωποκεντρικού χαρακτήρα του ποινικού δικαίου, το δικηγορικό σώμα είναι και θα παραμείνει αρωγός, στο πλαίσιο της θεσμικής αποστολής του κατά τον Κώδικα Δικηγόρων. Η θεσμική αυτή συναλληλία, όμως, από την οποία μόνο κέρδος μπορεί να προκύψει για την ποιότητα του παραγόμενου νομοθετικού έργου, προϋποθέτει προηγούμενη διαβούλευση με το δικηγορικό σώμα και ευρεία συμμετοχή του στις νομοπαρασκευαστικές επιτροπές (όπως άλλωστε ο νόμος προβλέπει).

Αντίθετα, η κόλουρη νομοπαραγωγική διαδικασία, κατά παράκαμψη κάθε διαδικασίας διαβούλευσης, και ο αιφνιδιασμός της νομικής κοινότητας, που θα κληθεί να εφαρμόσει την νομοθεσία, έχει ως αυτόθροη συνέπεια την ψήφιση διατάξεων που είναι νομοτεχνικά εσφαλμένες, συστηματικά ανακόλουθες και δικαιοπολιτικά άστοχες.

Αφού, λοιπόν γίνει κοινά αποδεκτό ότι η ποινική νομοθέτηση δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως εργαλείο πολιτικής ή επικοινωνιακής προβολής, ούτε βεβαίως να επηρεάζεται από την εκάστοτε συγκυρία, οφείλουμε όλοι οι θεσμικοί παράγοντες να εργαστούμε από κοινού, με προσήλωση στις θεμελιώδεις αρχές της συνταγματικής δικαιοταξίας και του ποινικού δόγματος, ώστε να υπηρετηθεί το δημοκρατικό κράτος δικαίου, που αποτελεί ύψιστο καθήκον τόσο της Πολιτείας, όσο και της Δικαιοσύνης.

Το άρθρο Αυστηροποίηση ποινών: Εργαλείο επικοινωνιακής διαχείρισης ή δικαιοπολιτική αναγκαιότητα; (B’ Μέρος), του Δημήτρη Κ. Βερβεσού εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.

Το διαχρονικό ζητούμενο της ταχείας και ορθής απονομής της Δικαιοσύνης (Β’ μέρος), του Δημήτρη Κ. Βερβεσού

ath_syntaktis1 — Sat, 09 Apr 2022 11:00:29 +0000

Άρθρο του Δημήτρη Κ. Βερβεσού, Προέδρου Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος για τα Αθηναϊκά Νέα

Έρχομαι τώρα στα συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούν τους επιμέρους δικαιοδοτικούς κλάδους:

Στην ποινική δικαιοσύνη τα προβλήματα εντοπίζονται κυρίως στην προδικασία. Από τη μια πλευρά τα αλλεπάλληλα στάδια π.χ. προκαταρκτικής εξέτασης, ανάκρισης και βουλευμάτων, εξαντλούν σχεδόν το χρόνο της παραγραφής, με αποτέλεσμα οι υποθέσεις να φθάνουν στο ακροατήριο λίγο πριν παραγραφούν, κατά τρόπο που ευνοεί προδήλως τον θύτη έναντι του θύματος. Απ’ την άλλη πλευρά, οι αυτοματοποιημένες διώξεις και παραπομπές αντί των αρχειοθετήσεων των σχετικών υποθέσεων (όταν και όπου δικαιολογούνται), αλλά και η πλημμελής ανάκριση σε κάποιες περιπτώσεις λόγω της πιέσεως περάτωσης αυτών εντός συγκεκριμένων προθεσμιών, οι οποίες εν τέλει καταπίπτουν κατά την ενώπιον του ακροατηρίου διαδικασία, επιβαρύνουν αδικαιολόγητα το σύστημα απονομής της ποινικής δικαιοσύνης, αλλά κυρίως τους ίδιους τους διαδίκους, συμπεριλαμβανομένων των κατηγορουμένων που παραμένουν αδικαιολόγητα υπόδικοι επί μακρότατο χρόνο.

Στη διοικητική δικαιοσύνη ο νομοθέτης, υπό την πίεση των μνημονιακών απαιτήσεων, επεδίωξε μονομερώς να επιταχύνει μόνον τις φορολογικές διαφορές, επειδή εμφανίζουν εισπρακτικό ενδιαφέρον για το Δημόσιο. Έτσι, αντί να γενικεύσει το στάδιο της ενδικοφανούς επίλυσης σε όλες τις διοικητικές διαφορές, και όχι μόνο στις φορολογικές, προτίμησε ένα σύστημα δύο ταχυτήτων, όπου προτάσσονται οι φορολογικές διαφορές, αλλά π.χ. οι αγωγές ή άλλες προσφυγές, βραδυπορούν αδικαιολόγητα (με ορισμό δικασίμου συχνά στην 4ετία).

Παράλληλα, τα νομοθετικά μέτρα που εμφανίστηκαν ως πανάκεια, όπως η πιλοτική δίκη, είχαν πενιχρά αποτελέσματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ η πιλοτική δίκη, περιόρισε κατ’ αποτέλεσμα τον διάχυτο και παρεμπίπτοντα έλεγχο συνταγματικότητας, που επιτάσσει το Σύνταγμα, εντούτοις δεν οδήγησε σε συντομότερες δικασίμους στα κατώτερα δικαστήρια, μετά την επίλυση εκάστου ζητήματος από το ΣτΕ.

Ομοίως, ο περιορισμός του αριθμού των εναγόντων – προσφευγόντων στις ομαδικές υποθέσεις (σε 50 ανά δικόγραφο), είχε ως αποτέλεσμα οι αριθμητικές χρεώσεις των δικαστών να είναι αναντίστοιχες με τις πραγματικές, καθώς οι πλείονες υποθέσεις και εκδιδόμενες αποφάσεις αφορούν κατ’ ουσίαν την αυτή υπόθεση, και αλλάζουν μόνο τα ονόματα.

Τέλος, οφείλουμε να εστιάσουμε στο ρόλο του Δημοσίου, που αποτελεί αυτοτελή παράγοντα επιβάρυνσης του συστήματος και πρόσθετων καθυστερήσεων. Οι λόγοι εντοπίζονται αφ’ ενός στην κακοδιοίκηση, που αποτελεί πραγματική «μηχανή παραγωγής» διαφορών, και αφ΄ετέρου στη συστηματικά κακόπιστη δικονομική συμπεριφορά του ως διαδίκου. Αρκεί να αναφερθώ στα δύο πλέον τετριμμένα παραδείγματα της δικαστηριακής πραγματικότητας: απ’ τη μια την καθυστέρηση αποστολής διοικητικού φακέλου, με συνέπεια τις αλλεπάλληλες αναβολές (σχεδόν πάντα, χωρίς κυρώσεις για το δημόσιο), και απ’ την άλλη την συστηματική άσκηση αβάσιμων ενδίκων βοηθημάτων.

Περνώ τώρα στον πολύπαθο χώρο της πολιτικής δικαιοσύνης, που έχει τραυματιστεί βαριά από τις αλλαγές του ν. 4335/2015 και δυστυχώς δεν επανακάμπτει με τις νέες τροποποιήσεις των πρόσφατων ν. 4842/2021, 4855/2021 και 4871/2021. Διότι το μετέωρο βήμα αυτών των τροποποιήσεων του ΚΠολΔ δεν λύνει κανένα από τα προβλήματα που επισώρευσε ο ατυχής, υπονομευτικός της πολιτικής δίκης, ν. 4335/2015. Αντί για τη θρυλούμενη επιτάχυνση, επήλθε τεράστια επιβράδυνση στην απονομή της δικαιοσύνης. 7 χρόνια μετά την εφαρμογή του νέου Κώδικα οι δικάσιμοι είναι πολύ συντομότερες στις ειδικές διαδικασίες, όπου η διαδικασία παρέμεινε ως επί το πλείστον αμετάβλητη, και πολύ μακρότερες στην τακτική διαδικασία, που αποτέλεσε το επίκεντρο της δικονομικής «αντιμεταρρύθμισης».

Με τις νέες αλλαγές, αντί η Κυβέρνηση να καταργήσει την τυπική συζήτηση, η οποία μόνο καθυστερήσεις έχει επιφέρει, επιμένει να τη διατηρεί. Επιπλέον εισάγει την πιλοτική δίκη στις πολιτικές υποθέσεις, η οποία πέρα από τα προφανή ζητήματα συνταγματικότητος που εγείρει, δια της υπονόμευσης του επιβεβλημένου κατά το Σύνταγμα διάχυτου και παρεμπίπτοντος ελέγχου της συνταγματικότητας, δεν θα επιφέρει επιτάχυνση (όπως δεν επήλθε επιτάχυνση στη διοικητική δικαιοσύνη).

Πέραν των εξειδικευμένων παρατηρήσεων, ανά δικαιοδοτικό κλάδο, υπάρχουν ορισμένα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν οριζόντια, αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε λυσιτελώς το πρόβλημα των καθυστερήσεων.

Το πρώτο αφορά την έλλειψη διαφάνειας σχετικά με τις καθυστερήσεις στην απονομή της δικαιοσύνης. Για να εντοπίσουμε τις παθογένειες του συστήματος και να βρούμε λύσεις πρέπει, πριν απ’ όλα, να έχουμε γνώση όλων των στατιστικών στοιχείων και αριθμητικών δεδομένων για κάθε δικαστικό σχηματισμό, ώστε να μπορούν να συναχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Ως Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος έχουμε ζητήσει τόσο από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, όσο και από τους αρμόδιους δικαστικούς σχηματισμούς, να λάβουμε γνώση των στοιχείων αυτών (αριθμό δικαστών ανά δικαστήριο, αριθμό εισερχομένων δικαστικών υποθέσεων ανά δικαστικό σχηματισμό σε ετήσια βάση, αριθμό εκδιδομένων αποφάσεων τόσο συνολικά όσο και ανά δικαστή, χρόνο προσδιορισμού των υποθέσεων προς συζήτηση, χρόνο έκδοσης των αποφάσεων κ.ο.κ.). Δυστυχώς, μέχρι σήμερα δεν έχουμε λάβει την παραμικρή πληροφόρηση.

Προς αποφυγή παρερμηνειών, σπεύδω να διευκρινίσω ότι το δικηγορικό σώμα ζητεί στατιστικά στοιχεία, και επιθυμεί, πράγματι, να εντοπιστούν αβελτηρίες ή φαινόμενα καθυστερήσεων όχι διότι θέλουμε να στοχοποιήσουμε μεμονωμένους δικαστές, αλλά πρωτίστως διότι δεν νοείται συλλογική ευθύνη. Η πλειοψηφία των δικαστών που με κόπους και θυσίες ανταποκρίνονται στο έργο τους, δεν μπορεί να δέχεται τη μομφή της βραδείας απονομής της δικαιοσύνης. Οι λίγοι που ευθύνονται πρέπει να ελέγχονται και να αξιολογούνται, πάντοτε με πλήρη διασφάλιση όλων των δικονομικών εγγυήσεων.

Η πρόσφατη απόφαση αποπομπής καθυστερούντων πολιτικών δικαστών είναι σημαντική, όχι ως τιμωρία εκείνων που εμφανίζουν υστέρηση, αλλά πρωτίστως στο πλαίσιο της γενικής πρόληψης και της εμπέδωσης κλίματος επιδοκιμασίας της εργατικότητας και της ευσυνειδησίας. Φοβούμαι όμως ότι δεν θα είναι αρκετή εάν δεν υπάρξει συνέπεια και συνέχεια στην αντιμετώπιση παρόμοιων φαινομένων.

Το δεύτερο αφορά στην ανάγκη νομοθετικής πρόβλεψης του αριθμού των δικασίμων και των υποθέσεων προς χρέωση σε δικαστές, αντί του καθορισμού των χρεώσεων με αποφάσεις της Ολομέλειας των δικαστηρίων. Φρονούμε ότι η λύση στα ζητήματα αυτά δεν μπορεί να προέρχεται ούτε από συνδικαλιστικές αντεγκλήσεις, ούτε με επίκληση, δίκην πανάκειας, του αυτοδιοίκητου των δικαστηρίων. Το αυτοδιοίκητο βρίσκει τα όριά του στη συνταγματική επιταγή δικαστικής προστασίας των Ελλήνων πολιτών. Τυχόν επίκληση του αυτοδικοίκητου πέραν των συνταγματικών αυτών ορίων είναι ψευδεπίγραφη και αλυσιτελής.

Το τρίτο αφορά την εν εξελίξει ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης. Παρότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα, ιδίως στο πεδίο της ηλεκτρονικής κατάθεσης δικογράφων, της διαλειτουργικότητας των πληροφοριακών συστημάτων του δημοσίου με το ΟΠΣ της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων, της λήψης ψηφιακών αντιγράφων αποφάσεων και πιστοποιητικών και της ηλεκτρονικής παρακολούθησης της πορείας των ποινικών, πολιτικών και διοικητικών υποθέσεων , η ψηφιοποίηση δεν έχει φθάσει στο επιθυμητό σημείο. Ζητούμενο είναι όλοι οι δικηγόροι, δικαστές και δικαστικοί υπάλληλοι να είναι εφοδιασμένοι με (απομακρυσμένες) ψηφιακές υπογραφές και να μπορούν να επικοινωνούν ψηφιακά με ασφάλεια· να ολοκληρωθεί η ηλεκτρονική κατάθεση για όλα τα δικόγραφα όλων των διαδικασιών· να θεσμοθετηθεί η ψηφιακή θυρίδα δίκης, όπου όλο το υλικό της δικογραφίας θα εισφέρεται και θα τυγχάνει επεξεργασίας ψηφιακά, με πρόσβαση όλων των παραγόντων της δίκης κατά τους δικονομικούς κανόνες. Αν όλες οι διαδικασίες, πλην της ακροαματικής, ψηφιοποιηθούν, θα υπάρξει τεράστια εξοικονόμηση χρόνου για όλους· κάθε παράγων της Δικαιοσύνης θα μπορεί να αφοσιωθεί στο κύριο έργο του, χωρίς γραφειοκρατικές επιβαρύνσεις και εν τέλει θα επιτευχθεί ουσιώδης συνολική αναβάθμιση της Δικαιοσύνης , επ’ ωφελεία των πολιτών που προσφεύγουν σ’ αυτήν.

Το τέταρτο αφορά την κάλυψη των τεράστιων οργανικών κενών δικαστικών υπαλλήλων, σε όλα τα δικαστήρια, κυρίως όμως στο Πρωτοδικείου Αθηνών, που έχει ως αποτέλεσμα την ακραία υποστελέχωση και την αδυναμία εξυπηρέτησης των αναγκών δικηγόρων και διαδίκων.

Το άρθρο Το διαχρονικό ζητούμενο της ταχείας και ορθής απονομής της Δικαιοσύνης (Β’ μέρος), του Δημήτρη Κ. Βερβεσού εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.

«Ματαίωση της ΕΛΠΙΔΑΣ – Υπάρχει νομική απάντηση;» του Δημήτρη Κ. Βερβεσού

ath_syntaktis1 — Tue, 15 Feb 2022 15:00:06 +0000

Με την έλευση της «ΕΛΠΙΔΑΣ», οι κάτοικοι του λεκανοπεδίου Αττικής και των υπολοίπων περιοχών, που επλήγησαν από την κακοκαιρία, βίωσαν πρωτόγνωρες καταστάσεις, απαράδεκτες για ένα σύγχρονο κράτος που οφείλει να σέβεται και να προστατεύει τους πολίτες του.

Πράγματι, η ασφάλεια των πολιτών αποτελεί το θεμέλιο του κοινωνικού συμβολαίου και κομβική παράμετρο νομιμοποίησης της κρατικής εξουσίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι ήδη από το 1822, το Σύνταγμα της Επιδαύρου προέβλεπε, άνευ ουδεμιάς εξαιρέσεως, ότι «η ασφάλεια εκάστου των Ελλήνων είναι υπό την προστασία των νόμων». Η αυτή κρατική υποχρέωση θεμελιώνεται σήμερα ευθέως στο Σύνταγμα (άρθρα 5 και 25 Συντ.) και το νόμο (ν. 4662/2020). Δυστυχώς, η αβελτηρία και η αναποτελεσματικότητα του μηχανισμού πολιτικής προστασίας, διαχείρισης κρίσεων και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, τραυμάτισε τη σχέση εμπιστοσύνης κράτους – πολιτών.

Πέραν των πολιτικών ευθυνών των αρμοδίων φορέων, είναι αυτονόητο ότι πρέπει να αναζητηθούν και να αποδοθούν οι ποινικές και αστικές ευθύνες, που αναλογούν, όχι μόνο για λόγους αποκαταστατικής δικαιοσύνης, αλλά και γενικής και ειδικής πρόληψης.

Η ποινική ευθύνη για τις επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων μπορεί να αναζητηθεί σε δύο επίπεδα: αφ’ ενός στις πράξεις και παραλείψεις, εξαιτίας των οποίων εντάθηκαν οι καταστροφικές συνέπειες του φαινομένου και αφ’ ετέρου στην παράλειψη λήψης των επιβαλλόμενων μέτρων για τον περιορισμό των επιπτώσεών σε ό,τι αφορά την προσβολή των έννομων αγαθών μετά την εκδήλωση αυτού.

Εξάλλου, στο δίκαιό μας κρατεί η αρχή της πλήρους αποζημίωσης, ενώ στην περίπτωση αδικοπραξίας αποκαταστατέα είναι και η ηθική βλάβη. Επομένως, οι πληγέντες πολίτες δικαιούνται πραγματικής και πλήρους αποζημίωσης και ικανοποίησης της ηθικής τους βλάβης, τόσο για τη ζημία που υπέστησαν, όσο και για την ψυχική τους ταλαιπωρία. Η οριζόντια και συμβολική παροχή ποσών, στα πλαίσια, προφανώς, της πολιτικής και επικοινωνιακής διαχείρισης του προβλήματος δεν μπορεί να υποκαταστήσει την αποζημιωτική ευθύνη, που υπέχουν τόσο το Δημόσιο και οι ΟΤΑ, όσο και οι ιδιωτικές εταιρίες (π.χ. παραχωρησιούχοι, μεταφορείς, ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ). Είναι σαφές ότι όλοι οι φορείς, που είναι υπεύθυνοι για την ετοιμότητα, πρόληψη, διαχείριση, αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό, νομιμοποιούνται παθητικά στις δίκες επί αγωγών αποζημίωσης από φυσικές καταστροφές. Υπάρχει, άλλωστε στη χώρα μας πλούσια νομολογία από σχετικές δίκες (π.χ. για τις πυρκαγιές στην Ηλεία το 2007, το σεισμό στην Αττική το 1999, πλείονες υποθέσεις για φυσικές καταστροφές από πλημμύρες λόγω έντονων βροχοπτώσεων, ενώ ήδη υπό δικαστική βάσανο έχουν τεθεί οι ευθύνες για τις πλημμύρες στην Μάνδρα το 2017 και τη φωτιά στο Μάτι το 2018).

Η δικαίωση των πληγέντων είναι σημαντική για να αντιληφθούν όσοι έχουν τη σχετική αρμοδιότητα και ευθύνη για να επιτευχθεί η διαρκής ετοιμότητα, ο προληπτικός σχεδιασμός και η λυσιτελής παρέμβαση σε περίπτωση παρόμοιων φαινομένων, που, στο περιβάλλον της κλιματικής αλλαγής, εμφανίζονται ολοένα και περισσότερο στη ζωή μας.

Το άρθρο «Ματαίωση της ΕΛΠΙΔΑΣ – Υπάρχει νομική απάντηση;» του Δημήτρη Κ. Βερβεσού εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.