Η Ελλάδα, η οποία ήδη καταγράφει από τα υψηλότερα όρια συνταξιοδότησης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναμένεται να ακολουθήσει τη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή κατεύθυνση από το 2027. Η προοπτική αυτή βασίζεται στις μελέτες της Αναλογιστικής Αρχής, που εξετάζουν τα δεδομένα που σχετίζονται με τη δημογραφική εξέλιξη, τη διάρκεια ζωής και τη μακροπρόθεσμη αντοχή του ασφαλιστικού συστήματος. Οι αναλογιστικές εκτιμήσεις προσφέρουν το πλαίσιο για τον προγραμματισμό των αλλαγών, οι οποίες κρίνονται απαραίτητες σε μια περίοδο όπου η γήρανση του πληθυσμού ασκεί ολοένα και μεγαλύτερη πίεση.

Η σύνδεση της ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής αποτελεί μέτρο που θεωρείται αναγκαίο για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που δημιουργεί η δημογραφική πραγματικότητα. Η αύξηση του αριθμού των ατόμων που φτάνουν σε προχωρημένη ηλικία και η επιμήκυνση του χρόνου καταβολής των συντάξεων επηρεάζουν άμεσα την ισορροπία και τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Η προσαρμογή στα όρια ηλικίας λειτουργεί ως μηχανισμός εξισορρόπησης, ώστε το σύστημα να παραμένει σταθερό, χωρίς να επιβαρύνεται δυσανάλογα από τις δημογραφικές μεταβολές.

Παρά την αναγκαιότητα των αλλαγών, οι αρμόδιοι φορείς διαβεβαιώνουν ότι η εφαρμογή τους δεν θα γίνει απότομα ούτε με τρόπο που θα ανατρέψει τον προγραμματισμό των ασφαλισμένων. Αντίθετα, υπογραμμίζουν ότι οι τροποποιήσεις θα γίνουν σταδιακά, με σκοπό να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος προσαρμογής σε όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση αλλά και στους νεότερους εργαζόμενους. Η σταδιακότητα εξασφαλίζει ότι οι πολίτες μπορούν να οργανώσουν καλύτερα τα επαγγελματικά και οικονομικά τους βήματα, γνωρίζοντας εκ των προτέρων τις επικείμενες μεταβολές.

Έτσι, η Ελλάδα βαδίζει προς μια διαδικασία αναπροσαρμογής που είναι ευθυγραμμισμένη με τις αντίστοιχες τάσεις άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Οι αλλαγές που αναμένονται από το 2027 εντάσσονται σε ένα πλαίσιο που θέτει ως κεντρικό στόχο τη σταθερότητα του ασφαλιστικού συστήματος, διατηρώντας παράλληλα την απαραίτητη ισορροπία απέναντι στη γήρανση του πληθυσμού και την αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Η συγκεκριμένη πορεία, όπως υποδεικνύουν οι αναλογιστικές μελέτες, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της προσπάθειας να διασφαλιστεί ότι οι μελλοντικές γενιές θα έχουν πρόσβαση σε ένα βιώσιμο και λειτουργικό σύστημα συντάξεων.

Γράφει ο Μιχάλης Σοφιανός 

Το άρθρο Αύξηση του προσδόκιμου ζωής φέρνει αλλαγές στα όρια συνταξιοδότησης – Η Ελλάδα ετοιμάζεται για σταδιακές μεταβολές από το 2027 εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει αυστηρότερους κανόνες για τους άνω των 65, με στόχο την οδική ασφάλεια και χωρίς να πλήττεται η αυτονομία των πολιτών

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε επανεξέταση του πλαισίου για τις ανανεώσεις επαγγελματικών αδειών οδήγησης ατόμων άνω των 65 ετών, προκειμένου να ενισχυθεί η οδική ασφάλεια χωρίς να θιγεί η αυτονομία των πολιτών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε επανεξέταση του πλαισίου για τις ανανεώσεις επαγγελματικών αδειών οδήγησης ατόμων άνω των 65 ετών, προκειμένου να ενισχυθεί η οδική ασφάλεια χωρίς να θιγεί η αυτονομία των πολιτών. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν αυστηρότερες ιατρικές εξετάσεις, περιορισμούς στο ωράριο και πιθανώς γεωγραφικούς περιορισμούς για ορισμένες κατηγορίες οχημάτων.

Παρότι δεν υπάρχει ακόμα κάποια πανευρωπαϊκή απαγόρευση, χώρες όπως η Ιταλία έχουν εφαρμόσει σχετικούς κανόνες εδώ και δεκαετίες. Από το 1992, οι οδηγοί άνω των 68 ετών δεν μπορούν να ανανεώσουν επαγγελματικές άδειες για φορτηγά και λεωφορεία – εκτός εξαιρέσεων και με ειδική ιατρική γνωμάτευση. Η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορά τις άδειες κατηγορίας C και D, όχι όμως την κατηγορία Β, άρα δεν επηρεάζονται οι ιδιώτες οδηγοί.

Πάντως, οι περιορισμοί επανήλθαν στην ευρωπαϊκή επικαιρότητα λόγω της κρίσιμης έλλειψης επαγγελματιών οδηγών. Στην Ιταλία είχε εξεταστεί ακόμη και η άρση του ορίου των 68 ετών, ενώ στη Γερμανία μόνο το 2,6% των οδηγών φορτηγών είναι κάτω των 25 και το 45% πάνω από τα 55, σύμφωνα με την IRU. Η Διεθνής Ένωση Οδικών Μεταφορών υπολογίζει το παγκόσμιο έλλειμμα επαγγελματιών οδηγών στα 3,6 εκατομμύρια.

Στην Ελλάδα, ισχύουν αντίστοιχοι περιορισμοί με βάση το άρθρο 41 του νόμου 4850/2021. Οι επαγγελματίες οδηγοί φορτηγών και λεωφορείων μπορούν να ασκούν το επάγγελμά τους έως τα 67 έτη, ενώ για τα σχολικά και τουριστικά λεωφορεία που μεταφέρουν μαθητές, το όριο είναι τα 65. Οι ρυθμίσεις αυτές θεωρούνται προληπτικού χαρακτήρα και σχεδιάστηκαν με γνώμονα την ευθύνη που φέρει η μεταφορά επιβατών – ιδιαίτερα ανήλικων – χωρίς να προδικάζουν την ικανότητα κάθε οδηγού.

Το άρθρο Στο επίκεντρο τα όρια ηλικίας για οδηγούς επαγγελματικών οχημάτων στην Ευρώπη εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.

Η σύνταξη γήρατος βασίζεται σε δύο κύρια κριτήρια: την ηλικία του ασφαλισμένου και τον αριθμό ημερών ασφάλισης. Για πλήρη σύνταξη προβλέπονται τρεις βασικές κατηγορίες:

• Ηλικία 67 ετών με 6.000 ή 4.500 ημέρες ασφάλισης,

• Ηλικία 62 ετών με 12.000 ημέρες ασφάλισης,

• Ηλικία 62 ετών με 4.500 ημέρες ασφάλισης και 3.600 βαρέα ένσημα.

Υπάρχουν, ωστόσο, ειδικές περιπτώσεις για ασφαλισμένους με 10.500, 10.000 ή 5.500 ημέρες ασφάλισης που έχουν ανήλικο τέκνο, με διαφορετικά όρια ηλικίας. Οι ασφαλισμένοι καλούνται να ενημερώνονται για τα ακριβή όρια από τον φορέα τους πριν υποβάλουν αίτηση.

Για μειωμένη σύνταξη, ισχύει το όριο των 62 ετών με τουλάχιστον 4.500 ημέρες ασφάλισης, ενώ απαιτούνται τουλάχιστον 100 ημέρες ασφάλισης ανά έτος κατά την τελευταία πενταετία πριν την αίτηση. Για όσους έχουν ασφαλιστεί μετά την 1η Ιανουαρίου 1993, ισχύει η ειδική προϋπόθεση των 750 ημερών ασφάλισης την τελευταία πενταετία.

Το ύψος της σύνταξης εξαρτάται από την εθνική σύνταξη (384 ευρώ για 20 χρόνια ασφάλισης, 345,60 ευρώ για 15 χρόνια) και την ανταποδοτική σύνταξη, η οποία υπολογίζεται με βάση τον συνολικό χρόνο ασφάλισης και τον μέσο μισθό από το 2002 έως τη συνταξιοδότηση. Επιπλέον, προβλέπονται προσαυξήσεις για όσους καταβάλλουν υψηλότερες ασφαλιστικές εισφορές, όπως σε βαρέα επαγγέλματα ή σε περιπτώσεις παράλληλης ασφάλισης.

Βασική ενέργεια πριν την υποβολή της αίτησης αποτελεί η ακριβής καταγραφή του χρόνου ασφάλισης, που διατίθεται ηλεκτρονικά για τα έτη μετά το 2002 και χειρόγραφα για τα προηγούμενα. Με αυτά τα στοιχεία, ο ασφαλισμένος μπορεί να επιλέξει τον πιο ευνοϊκό τρόπο συνταξιοδότησης.

Για τη μειωμένη σύνταξη απαιτείται ασφαλιστικός δεσμός με τουλάχιστον 100 ημέρες ασφάλισης ανά έτος στην τελευταία πενταετία πριν την αίτηση, ενώ ο χρόνος αυτός δεν μπορεί να εξαγοραστεί εκτός συγκεκριμένων εξαιρέσεων (π.χ. ταμείο ανεργίας, αυτασφάλιση). Η μείωση της σύνταξης ανέρχεται σε 0,5% ανά μήνα που υπολείπεται από το 67ο έτος.

Η συμπλήρωση των 4.500 ημερών ασφάλισης αποτελεί την ελάχιστη προϋπόθεση για σύνταξη, ενώ για εξαγορά πλασματικών χρόνων απαιτούνται τουλάχιστον 3.600 ημέρες πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης. Για την πλήρη εθνική σύνταξη απαιτούνται 6.000 ημέρες ασφάλισης.

Στις ειδικές διατάξεις βαρέων επαγγελμάτων, η πλήρης σύνταξη χορηγείται από τα 62 έτη με 4.500 ημέρες, εκ των οποίων 3.600 σε βαρέα, ενώ για οικοδόμους το όριο μειώνεται στα 60 έτη. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη τουλάχιστον 1.000 ημερών βαρέων ενσήμων την τελευταία 17ετία. Η μη τήρηση αυτής της προϋπόθεσης οδηγεί σε αναβολή συνταξιοδότησης στα 67 έτη.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όσοι ασφαλισμένοι σε βαρέα επαγγέλματα δεν κάνουν χρήση των ειδικών διατάξεων μπορούν να λάβουν προσαύξηση 0,27% ανά έτος για τις επιπλέον εισφορές που κατέβαλαν.

Τέλος, οι συνταξιούχοι που εργάζονται ή ασκούν αυτοαπασχόληση οφείλουν να το δηλώσουν στον ΕΦΚΑ και ΕΤΕΑΕΠ, με μείωση της σύνταξης κατά 60% για το χρονικό διάστημα εργασίας. Η μη δήλωση οδηγεί σε καταλογισμό των ποσών με προσαύξηση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην ημερομηνία υποβολής της αίτησης, καθώς η σύνταξη αρχίζει να καταβάλλεται από την πρώτη ημέρα του επόμενου μήνα μετά την αίτηση. Η αίτηση για την κύρια σύνταξη δεν κατοχυρώνει αυτόματα και την επικουρική, γι’ αυτό πρέπει να υποβάλλονται ταυτόχρονα αιτήσεις στον ΕΦΚΑ και ΕΤΕΑΕΠ, για να μην χαθούν αναδρομικά ποσά.

Το άρθρο Πότε και πώς βγαίνετε στη σύνταξη – Αναλυτικές προϋποθέσεις και δικαιώματα εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.

Το άρθρο Σύνταξη για παλαιούς ασφαλισμένους: Ευνοϊκά όρια ηλικίας για έξοδο το 2025 εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.