Παρά τις τεράστιες επιστημονικές προόδους στη θεραπεία και την πρόληψη, ειδικοί της δημόσιας υγείας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: οι πρόσφατες περικοπές χρηματοδότησης από ισχυρές οικονομικά χώρες απειλούν να ανατρέψουν δεκαετίες προόδου και να εκτροχιάσουν τις προσπάθειες ελέγχου της νόσου.

Με αφορμή την 37η Παγκόσμια Ημέρα AIDS, ακολουθεί ανασκόπηση οκτώ κομβικών στιγμών στην εξέλιξη της μάχης κατά του HIV/AIDS.

1981 – Τα πρώτα περιστατικά

Τον Ιούνιο του 1981 οι ΗΠΑ αναφέρουν τις πρώτες περιπτώσεις μιας άγνωστης τότε νόσου που πλήττει υγιείς νεαρούς ομοφυλόφιλους άνδρες. Λίγο αργότερα, εκατοντάδες νέα περιστατικά καταγράφονται ανάμεσα σε χρήστες ναρκωτικών, αιμορροφιλικούς και ανθρώπους που είχαν λάβει μεταγγίσεις.
Το 1984 εκδίδονται οι πρώτες ευρωπαϊκές επιδημιολογικές αναφορές και στα τέλη του 1985 διατίθεται στο Ηνωμένο Βασίλειο το πρώτο τεστ HIV.

1996 – Η θεραπεία που άλλαξε την πορεία της νόσου

Η συνδυαστική αντιρετροϊκή θεραπεία (HAART), ένα «κοκτέιλ» τριών φαρμάκων, αποδεικνύεται επαναστατική.
Η θεραπεία καταστέλλει τον ιό, επιτρέπει στο ανοσοποιητικό να ανακάμψει και μετατρέπει τη διάγνωση από θανατηφόρα κατάληξη σε διαχειρίσιμη χρόνια πάθηση για όσους έχουν πρόσβαση στα φάρμακα.

2003 – Το πρόγραμμα PEPFAR

Οι ΗΠΑ εγκαινιάζουν το πρόγραμμα PEPFAR, με αρχική χρηματοδότηση 15 δισ. δολαρίων για την αντιμετώπιση του HIV/AIDS σε χώρες υψηλού κινδύνου.
Μέχρι το 2025, το πρόγραμμα αποδίδεται με τη διάσωση 26 εκατομμυρίων ζωών σε 50 χώρες, αποτελώντας το μεγαλύτερο πρόγραμμα παγκόσμιας υγείας αφιερωμένο σε μία ασθένεια.

2011 – Η ανακάλυψη που άλλαξε τα δεδομένα

Ερευνητές ανακοινώνουν ότι τα αντιρετροϊκά φάρμακα, πέρα από τη θεραπεία, μειώνουν σημαντικά και τον κίνδυνο μετάδοσης του ιού μεταξύ σεξουαλικών συντρόφων.

2012 – Το PrEP ανοίγει νέο δρόμο στην πρόληψη

Η έγκριση του Truvada ως PrEP (προφύλαξη πριν από την έκθεση) από τις ΗΠΑ και αργότερα από την ΕΕ, οδηγεί σε ιστορική μείωση των νέων λοιμώξεων σε ομάδες υψηλού κινδύνου.
Το καθημερινό χάπι μειώνει την πιθανότητα μόλυνσης έως και 99% μέσω σεξουαλικής επαφής.

2020 – Το στοίχημα του UNAIDS για τον τερματισμό της επιδημίας

Ο στόχος 90-90-90 για το 2020 θεωρήθηκε κρίσιμος για τον τερματισμό της επιδημίας έως το 2030:

• 90% των ατόμων με HIV να γνωρίζουν τη διάγνωσή τους

• 90% αυτών να λαμβάνουν θεραπεία

• 90% να έχουν κατασταλεί τα ιικά τους φορτία

Μέχρι το 2020, μόλις 19 χώρες πέτυχαν ή πλησίασαν αυτούς τους στόχους.

2024 – Ενέσιμο PrEP ανά 6 μήνες

Το αντιρετροϊκό lenacapavir, σε μορφή ένεσης που χορηγείται δύο φορές τον χρόνο, χαρακτηρίζεται «game-changer».
Η ΕΕ εγκρίνει το νέο σκεύασμα και οι διεθνείς οργανισμοί προετοιμάζουν την ευρεία διάθεσή του σε χώρες χαμηλού εισοδήματος έως το 2027.

2025 – Χρηματοδοτικές περικοπές απειλούν την πρόοδο

Οι διακοπές χρηματοδότησης από τις ΗΠΑ και οι μειώσεις από Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία και Γαλλία προκαλούν σοβαρές αναταράξεις στις υπηρεσίες HIV σε πολλές χώρες.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι περικοπές μπορεί να οδηγήσουν σε αναζωπύρωση του HIV, αλλά και να υπονομεύσουν την αντιμετώπιση άλλων κρίσιμων ασθενειών, όπως η ελονοσία και η φυματίωση.

Σήμερα, 40,8 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με τον HIV και ο ιός προκάλεσε περίπου 630.000 θανάτους το προηγούμενο έτος. Η Αφρική παραμένει η περισσότερο επιβαρυμένη περιοχή, συγκεντρώνοντας πάνω από τα δύο τρίτα όλων των περιστατικών.

Το άρθρο Παγκόσμια Ημέρα AIDS: Η πορεία της επιδημίας, οι μεγάλες επιστημονικές τομές και οι νέες απειλές εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.

Η αγωγή χορηγείται σε άτομα που για οποιονδήποτε λόγο, βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό. Για να λάβει κάποιος την προληπτική αγωγή, θα κάνει ειδικές εξετάσεις ανά τρεις μήνες, ώστε να διαπιστωθεί αν είναι αρνητικός στον ιό HIV, καθώς αυτό αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη συνταγογράφηση της αγωγής.

Η συνταγογράφηση της PrEP γίνεται αποκλειστικά από ιατρούς με ειδικότητα παθολογίας ή γενικής ιατρικής, ή δερματολογίας/αφροδισιολογίας ή μαιευτικής γυναικολογίας και ο/η ιατρός που συνταγογραφεί έχει τη δυνατότητα χορήγησης επαναλαμβανόμενων συνταγών έως και 3μηνης διάρκειας.

Για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, ο ΑΜΚΑ του δικαιούχου, κατά την καταχώρηση της συνταγής στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης, ψευδωνυμοποιείται από το σύστημα, μέσω της δημιουργίας ενός Κωδικού Αριθμού Δικαιούχου, και εν συνεχεία συνταγογραφείται ηλεκτρονικά η PrEP, βάσει των ψευδωνυμοποιημένων στοιχείων. Ομοίως, στη συνταγή θα εμφανίζονται αποκλειστικά τα ψευδωνυμοποιημένα στοιχεία του δικαιούχου (Κωδικός Αριθμός Δικαιούχου). Πρόσβαση στα εν λόγω προσωπικά δεδομένα θα έχει αποκλειστικά ο/η ιατρός που συνταγογραφεί την PrEP.

Δικαίωμα εκτέλεσης των εν λόγω συνταγών στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης έχουν οι φαρμακοποιοί των φαρμακείων δημόσιων νοσηλευτικών ιδρυμάτων που εκτελούν συνταγές αντιρετροϊκών φαρμάκων. Κάθε μία συνταγή εκτελείται χωριστά ανά μήνα από τον φαρμακοποιό του νοσοκομείου.

Ειδικότερες λεπτομέρειες για το είδος των εξετάσεων που θα πρέπει να διενεργούνται, τα αντιρετροϊκά σχήματα και σκευάσματα που θα χορηγούνται κ.λπ. προβλέπονται στο ιατρικό πρωτόκολλο για την PrΕP, που εκδίδεται και περιοδικά επικαιροποιείται από το Αυτοτελές Τμήμα Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων και Μητρώων Ασθενών του Υπουργείου Υγείας, σε συνεργασία με τον ΕΟΔΥ.

Το άρθρο Υπογράφτηκε η Κοινή Υπουργική Απόφαση για την προληπτική χορήγηση αντιρετροϊκών φαρμάκων εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.

Σκοπός της συζήτησης που θα διεξαχθεί είναι να αναδειχθεί η σημασία της πρόληψης για την αντιμετώπιση του HIV και να δοθεί πληροφόρηση σχετικά με την προφυλακτική αγωγή για τον HIV, που πλέον θα είναι διαθέσιμη και στην Ελλάδα και που αποτελεί το πλέον δυνατό όπλο για την αντιμετώπιση του HIV/AIDS.

Στη συζήτηση θα συμμετάσχουν ο Νίκος Δέδες, Ιδρυτής & Πρόεδρος Συλλόγου Οροθετικών Ελλάδος – Θετική Φωνή, ο Μάριος Κ. Λαζανάς, Παθολόγος – Λοιμωξιολόγος, Διευθυντής Παθολογικής – Λοιμωξιολογικής Κλινικής ΙΑΣΩ Γενική Κλινική & Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης και Αντιμετώπισης του AIDS (Ε.Ε.Μ.Α.Α.), η Ειρήνη Αγαπηδάκη, Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας, ο Μανόλης Καλαμπόκας, Αντιδήμαρχος Δημόσιας Υγείας και Δημοτικών Ιατρείων και η Μήνα Ψυχογυιού, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παθολογίας Λοιμώξεων – ΕΚΠΑ. Τη συζήτηση θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Κώστας Γιαννακίδης.

Την εκδήλωση θα χαιρετίσουν ο Υπουργός Υγείας, Θάνος Πλεύρης, ο Δήμαρχος Αθηναίων, Κώστας Μπακογιάννης, και ο Πρόεδρος της Τεχνόπολης Δήμου Αθηναίων, Κωνσταντίνος Δέδες.

Λίγες μέρες πριν από την Παγκόσμια Ημέρα AIDS (1η Δεκεμβρίου), μιλάμε για τη σημασία της τακτικής εξέτασης, της πρόληψης, της προαγωγής της σεξουαλικής υγείας, του εμβολιασμού για τον HPV και της PrEP σε μια ανοιχτή, ενημερωμένη και συμπεριληπτική συζήτηση.

Η εκδήλωση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων.

Το άρθρο «Γιατί πρέπ’. Η σημασία της πρόληψης για την αντιμετώπιση του HIV»: Εκδήλωση στο INNOVATHENS εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.

Η δράση υλοποιείται με την καθοδήγηση εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού (Γιατρούς, Ψυχολόγους, Κοινωνικούς Επιστήμονες).

Η εξέταση πραγματοποιείται ανώνυμα και εμπιστευτικά, χωρίς ραντεβού, και με άμεσο  αποτέλεσμα και απευθύνεται σε όλους τους ανθρώπους χωρίς διακρίσεις.

Παράλληλα έχει παραχθεί ενημερωτικό υλικό που δίνει την δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους/ες για γρήγορη και έγκυρη ενημέρωση γύρω από τον HIV και τις Ηπατίτιδες B & C.

H Κινητή Μονάδα της Οργάνωσης θα βρίσκεται την Πέμπτη 26 Μαΐου 2022 από τις 11:00 – 14:00, στην Πλατεία του Ιερού Ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, απέναντι από το Δημαρχείο της πόλης (Ι.ΡΑΛΛΗ).

Σημειώνεται ότι σε όλη τη διαδικασία διεξαγωγής του test, έχουν ληφθεί όλα τα απαιτούμενα μέτρα προστασίας για την πανδημία Covid –19.

Το άρθρο Δήμος Μεταμόρφωσης: Νέα δράση εξετάσεων για HIV και Ηπατίτιδες εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.

Μέχρι στιγμής, πέρα από την Ολλανδία, έχουν βρεθεί ακόμη δύο άτομα, ένα στο Βέλγιο και ένα στην Ελβετία, με τη νέα παραλλαγή VB, χωρίς πάντως να αποκλείεται ότι υπάρχουν και άλλοι στην Ευρώπη, οι οποίοι μέχρι στιγμής δεν έχουν εντοπιστεί, κάτι που απαιτεί νέες γενετικές αναλύσεις με βάση το γονιδίωμα του στελέχους VB που οι ερευνητές έκαναν ελεύθερα διαθέσιμο ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο.

Ευτυχώς, παρ’ όλο που η νέα παραλλαγή είναι πιο μεταδοτική μεταξύ των ανθρώπων και επιταχύνει την πιθανότητα πρόκλησης AIDS, τα υπάρχοντα φάρμακα είναι ακόμη αποτελεσματικά εναντίον της, σταματώντας τόσο την επιδείνωση προς το AIDS όσο και τη μετάδοση του ιού, ενώ επίσης το νέο στέλεχος μπορεί να ανιχνευθεί με τα σημερινά τεστ. Πάντως, η εν λόγω ανακάλυψη, εν μέσω της πανδημίας Covid-19, αποτελεί μία υπενθύμιση -και μία προειδοποίηση- ότι ένας γρήγορα εξελισσόμενος ιός δεν γίνεται πάντα λιγότερο επικίνδυνος όσο περνάει ο χρόνος.

Η μοριακή επιδημιολόγος Έμα Χόντκροφτ του ελβετικού Πανεπιστημίου της Βέρνης επεσήμανε ότι οι αναφορές, τελευταία, πως η παραλλαγή Όμικρον του κορονοϊού SARS-CoV-2 προκαλεί πιο ήπια νόσο Covid-19 έχουν τροφοδοτήσει ένα αφήγημα ότι ο ιός γίνεται οπωσδήποτε λιγότερο φονικός. Όπως είπε, «δεν δουλεύουν έτσι τα πράγματα. Μολονότι ο HIV και ο SARS-CoV-2 είναι διαφορετικοί με πολλούς τρόπους, δεν είναι δεδομένο ότι ο κορονοϊός θα γίνει ηπιότερος».

Οι ερευνητές του προγράμματος BEEHIVE για την κατανόηση της Βιολογίας και της Επιδημιολογίας του HIV, με επικεφαλής τον δρα Κρις Γουίμαντ του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό «Science», ανέλυσαν δείγματα αίματος από 6.700 άτομα με HIV, εκ των οποίων 109 βρέθηκαν να έχουν τη νέα παραλλαγή. Όσοι είχαν μολυνθεί από την άγνωστη έως τώρα VB, είχαν 3,5 έως 5,5 φορές υψηλότερα επίπεδα του ιού στον οργανισμό τους (μεγαλύτερο ιικό φορτίο). Είχαν, επίσης, χαμηλότερα επίπεδα αντισωμάτων (μείωση των ανοσοκυττάρων CD4 T με διπλάσια ταχύτητα) κατά του HIV και αυξημένη πιθανότητα να μεταδώσουν τον ιό σε άλλους ανθρώπους.

Περίπου 38 εκατομμύρια άνθρωποι -παγκοσμίως- έχουν μολυνθεί από τον HIV και 33 εκατομμύρια έχουν πεθάνει, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ενώ οι νέες μολύνσεις εμφανίζουν πτωτική τάση κατά την τελευταία δεκαετία χάρη στην εκτεταμένη χρήση φαρμάκων που καταστέλλουν τον ιό. Οι άνθρωποι με την παραλλαγή VB εκτιμήθηκε ότι είναι ευάλωτοι να εμφανίσουν AIDS μέσα σε δύο έως τρία χρόνια από τη μόλυνσή τους, πιο γρήγορα από ό,τι συνήθως (έξι έως δέκα χρόνια), εφόσον ο ασθενής δεν λάβει, στο μεταξύ, τη δέουσα αντιρετροϊκή φαρμακευτική αγωγή.

Οι ερευνητές εκτιμούν, ότι το νέο στέλεχος του HIV δικαιολογεί μία αυξημένη επαγρύπνηση, αλλά δεν συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, αφού ανταποκρίνεται στις διαθέσιμες θεραπείες, ούτε φαίνεται να εξασθενεί την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων που λαμβάνονται πριν τη λοίμωξη για λόγους προφύλαξης. «Όλα τα εργαλεία στο οπλοστάσιό μας συνεχίζουν να δουλεύουν», δήλωσε ο εξελικτικός βιολόγος-επιδημιολόγος Τζόελ Βερτχάιμ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο.

Ο HIV είναι ένας από τους πιο γρήγορα μεταλλασσόμενους ιούς που έχουν ποτέ βρεθεί. Διαφέρει από άτομο σε άτομο, μερικές φορές ακόμη και στον ίδιο άνθρωπο με το πέρασμα του χρόνου. Η ανακάλυψη στην Ολλανδία δείχνει πώς αρκετές μεταλλάξεις σε ένα μοναδικό στέλεχος HIV μπορούν να του προσδώσουν ιδιαίτερα αυξημένη παθογονικότητα και μεταδοτικότητα.

Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τους επιστήμονες, η ανακάλυψη δείχνει, ότι είναι πιο σημαντικό από ποτέ οι άνθρωποι υψηλού κινδύνου να κάνουν τακτικά τεστ για HIV και οι φορείς του ιού να ξεκινούν άμεσα τη θεραπεία τους.

Oι άνθρωποι με HIV -άσχετα με την παραλλαγή που έχουν μολυνθεί (της VB συμπεριλαμβανομένης)- μπορούν, πλέον, χάρη στα φάρμακα, να έχουν ένα σχεδόν φυσιολογικό προσδόκιμο ζωής. Αν ακολουθούν τακτικά τις δόσεις της θεραπείας τους, ο HIV γίνεται μη ανιχνεύσιμος στο σώμα τους, χωρίς όμως να «ξεριζώνεται».

Το άρθρο HIV: Νέα άκρως παθογόνα παραλλαγή του ιού εντοπίστηκε στην Ολλανδία εμφανίστηκε πρώτα στο ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ.