Διπλή στρατηγική εφαρμόζει η κυβέρνηση στις αστικές συγκοινωνίες της Αττικής, συνδυάζοντας αυστηρότερα μέτρα κατά της εισιτηριοδιαφυγής με επενδύσεις σε νέο στόλο και τεχνολογικά εργαλεία, με στόχο τη βελτίωση της εμπειρίας των επιβατών και την αύξηση των εσόδων.
Σε δύο άξονες κινείται ο σχεδιασμός του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για τις συγκοινωνίες: αφενός η ενίσχυση των ελέγχων και η αναθεώρηση του πλαισίου των προστίμων και αφετέρου η ανανέωση λεωφορείων και συρμών. Στο υπό διαμόρφωση ερανιστικό νομοσχέδιο προβλέπονται σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς επιβολής κυρώσεων για όσους μετακινούνται χωρίς εισιτήριο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Σύμφωνα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, το πρόστιμο για τη μη κατοχή κανονικού εισιτηρίου 90 λεπτών αυξάνεται στα 100 ευρώ, ενώ για το μειωμένο εισιτήριο διαμορφώνεται στα 50 ευρώ, με αυξήσεις που φτάνουν έως και το 67% σε σχέση με τα σημερινά ποσά. Στόχος είναι να περιοριστεί ένα φαινόμενο του οποίου η πραγματική έκταση παραμένει δύσκολο να αποτυπωθεί, κυρίως στα λεωφορεία και τα τρόλεϊ όπου δεν λειτουργούν πύλες ελεγχόμενης εισόδου.
Παράλληλα, εισάγεται κίνητρο συμμόρφωσης μέσω της σύνδεσης του προστίμου με την αγορά μηνιαίας κάρτας απεριόριστων διαδρομών. Όσοι εντοπίζονται χωρίς εισιτήριο θα μπορούν να μειώσουν την οφειλή τους κατά 50%, εφόσον προμηθευτούν μηνιαία κάρτα εντός 30 ημερών.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο παραβάτης θα καταβάλει 50 ευρώ (ή 25 ευρώ για δικαιούχους μειωμένου κομίστρου), επιπλέον του κόστους της κάρτας, που ανέρχεται σε 27 ευρώ για το κανονικό και 13,5 ευρώ για το μειωμένο εισιτήριο.
Αυστηρότερες συνέπειες για απλήρωτα πρόστιμα
Σε περίπτωση που το πρόστιμο δεν εξοφληθεί εγκαίρως και βεβαιωθεί στην εφορία, προβλέπεται ο τριπλασιασμός του ποσού, με το 50% των εσόδων να κατευθύνεται στον αρμόδιο συγκοινωνιακό φορέα.
Σήμερα, τα πρόστιμα μειώνονται κατά 50% εφόσον πληρωθούν άμεσα ή εντός δέκα ημερών, ενώ παρέχεται και δικαίωμα υποβολής ένστασης για διάστημα έως 60 ημερών από την επιβολή τους.
Ιδιώτες στους ελέγχους κομίστρου
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην εντατικοποίηση των ελέγχων, καθώς για πρώτη φορά ανοίγει ο δρόμος για τη συμμετοχή εξουσιοδοτημένων ιδιωτών στη διαδικασία, με τον ΟΑΣΑ να διατηρεί τον εποπτικό ρόλο.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι ο ΟΑΣΑ θα μπορεί να αναθέτει ελέγχους τόσο στις εταιρείες παροχής συγκοινωνιακού έργου όσο και σε ειδικά εξουσιοδοτημένα τρίτα πρόσωπα. Μέχρι σήμερα, μέρος των ελέγχων πραγματοποιείται από εργαζομένους που προσλαμβάνονται μέσω προγραμμάτων της ΔΥΠΑ.
Περισσότεροι έλεγχοι, αυξημένα έσοδα
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΑΣΑ, το 2024 οι ελεγκτές κομίστρου ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 192 άτομα τον μήνα, πραγματοποιώντας πάνω από 5,7 εκατ. ελέγχους, με 150.485 πρόστιμα να επιβάλλονται συνολικά. Το 2023 οι αντίστοιχοι αριθμοί ήταν αισθητά χαμηλότεροι. Στα μέσα σταθερής τροχιάς επιβλήθηκαν τα περισσότερα πρόστιμα, ενώ συνολικά εκτιμάται ότι περίπου 300 άτομα διενεργούν ελέγχους σε ΣΤΑΣΥ και ΟΣΥ.
Οι επικυρώσεις εισιτηρίων αυξήθηκαν κατά 8,8%, ενώ οι εισπράξεις από εισιτήρια έφτασαν τα 127 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας άνοδο 11,5% σε ετήσια βάση. Ανοδικά κινήθηκαν και οι πωλήσεις καρτών απεριορίστων διαδρομών.
Τεχνολογία κατά της εισιτηριοδιαφυγής
Παράλληλα, σχεδιάζεται η δημιουργία ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας σε συνεργασία με το gov.gr, η οποία θα συγκεντρώνει δεδομένα για πρόστιμα, ενστάσεις και εισπράξεις. Την ίδια στιγμή, η ΣΤΑΣΥ προχωρά σε πιλοτικές εφαρμογές τεχνολογίας υπολογιστικής όρασης για τον εντοπισμό παραβάσεων.
Πιλοτικό σύστημα καμερών αναμένεται να εγκατασταθεί στον σταθμό «Ακρόπολη» της Γραμμής 2 του Μετρό, με στόχο την καταγραφή περιστατικών όπως άλματα πάνω από πύλες, διέλευση χωρίς επικύρωση και παρεμβάσεις στους μηχανισμούς εισόδου. Η συλλογή των δεδομένων θα γίνεται ανωνυμοποιημένα, σε πλήρη συμμόρφωση με τον GDPR, και θα αξιοποιείται για τη χαρτογράφηση της παραβατικότητας και των συνθηκών αιχμής.
