Έντονες διεθνείς αντιδράσεις έχει προκαλέσει η έγκριση νέας νομοθεσίας από το κοινοβούλιο του Ισραήλ, η οποία προβλέπει την επιβολή θανατικής ποινής σε Παλαιστινίους που καταδικάζονται για θανατηφόρες επιθέσεις, εισάγοντας σημαντικές αλλαγές στο ισχύον ποινικό πλαίσιο.
Το κοινοβούλιο του Ισραήλ προχώρησε στην έγκριση νόμου που επιτρέπει την επιβολή θανατικής ποινής σε περιπτώσεις επιθέσεων με θανατηφόρα κατάληξη, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως «τρομοκρατικές». Σε αντίθεση με το προηγούμενο καθεστώς, όπου η συγκεκριμένη ποινή εφαρμοζόταν κατ’ εξαίρεση, η νέα ρύθμιση την καθιστά βασική επιλογή για τις συγκεκριμένες υποθέσεις.
Η νομοθεσία περιγράφει αυστηρούς όρους κράτησης για όσους καταδικάζονται σε θάνατο, καθώς προβλέπεται η μεταφορά τους σε ειδικές εγκαταστάσεις με περιορισμένη επικοινωνία. Οι επαφές τους περιορίζονται στο απολύτως απαραίτητο προσωπικό, ενώ η επικοινωνία με τους νομικούς εκπροσώπους θα γίνεται αποκλειστικά μέσω βιντεοκλήσεων. Παράλληλα, ορίζεται ότι οι εκτελέσεις θα πραγματοποιούνται εντός 90 ημερών από την έκδοση της καταδικαστικής απόφασης.
Παρότι το Ισραήλ έχει ιστορικά περιορισμένη χρήση της θανατικής ποινής, εφαρμόζοντάς την μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις -με πιο χαρακτηριστική εκείνη του Άντολφ Άιχμαν το 1962- η νέα νομοθεσία σηματοδοτεί μια σαφή μετατόπιση. Ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ έχει εκφράσει ανοιχτά τη στήριξή του στο μέτρο, κάνοντας λόγο για διαφορετικές μεθόδους εκτέλεσης, μεταξύ των οποίων και ο απαγχονισμός.
Το νομοσχέδιο υπέστη τροποποιήσεις σε κοινοβουλευτικό επίπεδο πριν λάβει την πρώτη έγκριση, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες, η επικρατέστερη μέθοδος εκτέλεσης που εξετάζεται είναι ο απαγχονισμός. Επιπλέον, καταργούνται βασικές προϋποθέσεις που ίσχυαν μέχρι σήμερα, όπως η ανάγκη εισαγγελικής πρότασης ή ομοφωνίας των δικαστών, καθώς πλέον αρκεί απλή πλειοψηφία σε στρατιωτικό δικαστήριο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επέκταση των αρμοδιοτήτων των στρατιωτικών δικαστηρίων στη Δυτική Όχθη, τα οποία θα μπορούν να επιβάλλουν θανατικές ποινές. Για τους Παλαιστινίους που δικάζονται στις περιοχές αυτές, περιορίζονται σημαντικά οι δυνατότητες προσφυγής ή απονομής χάριτος. Αντίθετα, σε περιπτώσεις δίκης εντός του Ισραήλ, διατηρείται η δυνατότητα μετατροπής της ποινής σε ισόβια κάθειρξη.
Η πρωτοβουλία, που προωθήθηκε από το κόμμα Otzma Yehudit, έχει προκαλέσει έντονη κριτική, με επικριτές να υποστηρίζουν ότι ενισχύει τη σκληρότητα της ποινικής πολιτικής και εισάγει διακριτική μεταχείριση εις βάρος των Παλαιστινίων.
Παράλληλα, ανησυχίες έχουν εκφραστεί και εντός του ίδιου του κρατικού μηχανισμού, καθώς στρατιωτικά και κυβερνητικά στελέχη προειδοποιούν ότι η εφαρμογή του νόμου ενδέχεται να παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και να οδηγήσει σε νομικές συνέπειες για Ισραηλινούς αξιωματούχους στο εξωτερικό.
Αν και η νομοθεσία τίθεται σε ισχύ μετά την ψήφισή της, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο εξέτασής της από το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ, το οποίο έχει τη δυνατότητα να την ακυρώσει.
Σε διεθνές επίπεδο, οι αντιδράσεις είναι έντονες. Οργανισμοί και κράτη εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις, υπογραμμίζοντας ότι η θανατική ποινή αντίκειται σε θεμελιώδη δικαιώματα. Ειδικοί του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών κάλεσαν το Ισραήλ να αποσύρει τη νομοθεσία, επισημαίνοντας ότι παραβιάζει το δικαίωμα στη ζωή και ενδέχεται να εισάγει διακρίσεις.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Ευρωπαϊκή Ένωση καταδίκασε την πρωτοβουλία, ενώ η Διεθνής Αμνηστία είχε ήδη προειδοποιήσει για τον κίνδυνο ευρύτερης και άνισης εφαρμογής της θανατικής ποινής.
Την ανησυχία τους εξέφρασαν επίσης η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία, τονίζοντας ότι η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να υπονομεύσει τις δεσμεύσεις του Ισραήλ απέναντι στις δημοκρατικές αρχές.
