Η ενεργοποίηση της κοινωνικής αντιπαροχής εισέρχεται στην επόμενη φάση, με την έκδοση των πρώτων κανονιστικών αποφάσεων που καθορίζουν το πλαίσιο αξιοποίησης δημόσιων ακινήτων. Το νέο μοντέλο στοχεύει στην αύξηση της προσφοράς κατοικίας και στη στήριξη νοικοκυριών που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στα υψηλά ενοίκια.
Η έναρξη εφαρμογής της κοινωνικής αντιπαροχής σηματοδοτείται από την επικείμενη έκδοση δύο Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων, οι οποίες θέτουν τις βάσεις για την αξιοποίηση ανενεργών δημόσιων ακινήτων. Μέσα από αυτή τη διαδικασία επιδιώκεται η δημιουργία νέων κατοικιών με προσιτό κόστος, απευθυνόμενων σε ομάδες του πληθυσμού με αυξημένες στεγαστικές ανάγκες.
Η πρώτη απόφαση εξειδικεύει το θεσμικό πλαίσιο και τους όρους υλοποίησης της αντιπαροχής, ενώ η δεύτερη καταγράφει τα αρχικά ακίνητα που προορίζονται για αξιοποίηση. Τα ακίνητα αυτά βρίσκονται σε αστικές περιοχές, συγκεκριμένα στην Παιανία, τις Σέρρες, τη Λάρισα και την Πάτρα, και πρόκειται κυρίως για υφιστάμενα κτίρια που για χρόνια παρέμεναν ανεκμετάλλευτα.
Την ευθύνη για τη διενέργεια των σχετικών διαγωνισμών έχει το Υπερταμείο, το οποίο αναλαμβάνει τόσο την προετοιμασία των απαραίτητων μελετών όσο και την οργάνωση της διαδικασίας μέχρι την ολοκλήρωση των συμβάσεων με τους αναδόχους.
Ο μηχανισμός της κοινωνικής αντιπαροχής
Στο πλαίσιο του μοντέλου αυτού, ιδιώτες αναλαμβάνουν την ανακατασκευή ή ανάπτυξη ακινήτων που ανήκουν στο Δημόσιο. Από το σύνολο των κατοικιών που θα προκύψουν, ένα ποσοστό τουλάχιστον 30% αποδίδεται στο κράτος, προκειμένου να αξιοποιηθεί για κοινωνική μίσθωση, ενώ το υπόλοιπο διατίθεται στην ελεύθερη αγορά.
Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται η άμεση ενίσχυση της διαθεσιμότητας κατοικιών, μέσω της αξιοποίησης ανενεργών περιουσιακών στοιχείων, προσαρμοσμένων στις σύγχρονες ανάγκες στέγασης.
Ποιοι θα ωφεληθούν
Οι κατοικίες με μειωμένο ενοίκιο θα απευθύνονται σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, όπως νέοι, ζευγάρια, μονογονεϊκές οικογένειες, οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά, καθώς και νοικοκυριά όπου υπάρχει άτομο με αναπηρία.
Η επιλογή των δικαιούχων θα γίνεται με κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια, τα οποία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, το εισόδημα, την περιουσιακή κατάσταση, τη σύνθεση της οικογένειας και την ύπαρξη αναπηρίας. Παράλληλα, εξετάζεται η διεύρυνση του πλαισίου ώστε να καλύπτονται και άτομα που, αν και δεν εντάσσονται τυπικά στις ευάλωτες ομάδες, δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στο κόστος στέγασης.
Καθορισμός μισθώματος και διαχείριση
Το ύψος του κοινωνικού ενοικίου θα διαμορφώνεται με βάση παράγοντες όπως το εισόδημα του ενοικιαστή και η αξία της περιοχής, διατηρώντας σημαντική απόσταση από τα επίπεδα της αγοράς. Αν και το μίσθωμα δεν θα καθορίζεται από τον κατασκευαστή, θα εισπράττεται από αυτόν, καλύπτοντας ανάγκες συντήρησης και διατήρησης της ποιότητας των κατοικιών.
Η διαχείριση των ακινήτων μπορεί να ανατίθεται σε ιδιώτες, είτε πρόκειται για τον ίδιο τον ανάδοχο είτε για άλλον φορέα που θα επιλεγεί μέσω διαγωνιστικής διαδικασίας. Στο αντικείμενο αυτό περιλαμβάνονται εργασίες συντήρησης και επισκευών, ώστε τα ακίνητα να παραμένουν λειτουργικά και διαθέσιμα για μελλοντικούς δικαιούχους.
Διάρκεια και προοπτική απόκτησης
Οι συμβάσεις μίσθωσης θα έχουν διάρκεια δέκα ετών, με δυνατότητα εξαγοράς μέρους των κατοικιών μετά την παρέλευση αυτής της περιόδου, σύμφωνα με το μοντέλο «rent to own». Ωστόσο, το ποσοστό των κατοικιών που ανήκει στο Δημόσιο θα διατηρείται σταθερά για την κάλυψη κοινωνικών αναγκών στέγασης.
