Σημαντική διευκόλυνση για χιλιάδες πολίτες φέρνει η πρόσφατη τροπολογία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία παρατείνει κρίσιμες προθεσμίες για την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, τη ρύθμιση αυθαιρέτων και την επανέκδοση οικοδομικών αδειών. Οι νέες ρυθμίσεις αποτρέπουν το «πάγωμα» των μεταβιβάσεων και δίνουν πολύτιμο χρόνο για τη διευθέτηση εκκρεμοτήτων που είχαν οδηγήσει σε αδιέξοδο την κτηματαγορά.
Με στόχο την αποσυμφόρηση της αγοράς ακινήτων και την αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας των μεταβιβάσεων, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε σε νέα τροπολογία, με την οποία παρατείνει σημαντικές προθεσμίες που αφορούν χιλιάδες ιδιοκτήτες σε ολόκληρη τη χώρα. Η ρύθμιση αφορά την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, τη νομιμοποίηση αυθαίρετων κατασκευών και τις οικοδομικές άδειες που ακυρώθηκαν λόγω των κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού.
Τα προηγούμενα χρόνια, οι αυστηρές προθεσμίες και οι πολύπλοκες διαδικασίες είχαν δημιουργήσει σοβαρά εμπόδια σε αγοραπωλησίες, γονικές παροχές και δωρεές. Πολλοί ιδιοκτήτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με γραφειοκρατικά αδιέξοδα, τα οποία δεν τους επέτρεπαν να αξιοποιήσουν ή να μεταβιβάσουν την περιουσία τους. Με τη νέα παράταση, δίνεται ένα ουσιαστικό περιθώριο προσαρμογής, χωρίς τον άμεσο φόβο προστίμων ή ακυρώσεων.
Ωστόσο, οι αρμόδιοι επισημαίνουν ότι η παράταση δεν πρέπει να οδηγήσει σε εφησυχασμό. Οι ιδιοκτήτες καλούνται να κινηθούν άμεσα, φροντίζοντας για τη σωστή καταγραφή των ακινήτων τους στο Ε9, στο Κτηματολόγιο και στους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και για τη διευθέτηση κάθε πολεοδομικής εκκρεμότητας. Μόνο με πλήρη και ορθή δήλωση μπορούν να διασφαλίσουν τη δυνατότητα αξιοποίησης, ενεργειακής αναβάθμισης ή μεταβίβασης των ακινήτων τους.
Πρώτο και βασικό βήμα αποτελεί ο έλεγχος του ακινήτου από αρμόδιο μηχανικό, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπάρχουν αυθαιρεσίες και σε ποια κατηγορία υπάγονται. Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να ενημερωθούν για τις δυνατότητες ρύθμισης των προστίμων, τις εκπτώσεις και τα προγράμματα αποπληρωμής που προβλέπει η νομοθεσία. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η έγκαιρη συγκέντρωση των απαραίτητων εγγράφων, καθώς η διαδικασία έκδοσης της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου συχνά απαιτεί αρκετό χρόνο.
Σύμφωνα με τη νέα τροπολογία, η προθεσμία για την υποβολή Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου για κτίρια Κατηγορίας 1 παρατείνεται έως την 1η Φεβρουαρίου 2028. Παράλληλα, η τακτοποίηση αυθαιρέτων που κατασκευάστηκαν πριν από τον Ιούλιο του 2011 μπορεί να πραγματοποιηθεί έως τις 31 Μαρτίου 2028. Για τις οικοδομικές άδειες που ακυρώθηκαν λόγω ΝΟΚ, καθώς και για την επανέκδοσή τους μέσω της πλατφόρμας e-Άδειες, η προθεσμία μεταφέρεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Η δυνατότητα ρύθμισης αφορά αυθαίρετα των κατηγοριών 1 έως 4, δηλαδή κατασκευές με μικρές ή μεσαίες πολεοδομικές αποκλίσεις. Σε περιπτώσεις κτισμάτων που ανεγέρθηκαν πριν από το 1983, δεν απαιτείται υποχρεωτικά η ύπαρξη οικοδομικής άδειας, γεγονός που διευκολύνει σημαντικά τη διαδικασία.
Η τακτοποίηση ενός αυθαιρέτου περιλαμβάνει συγκεκριμένα στάδια: έλεγχο νομιμότητας, σύγκριση σχεδίων με την πραγματική κατάσταση, κατηγοριοποίηση της παράβασης, ηλεκτρονική υποβολή στο σύστημα του ΤΕΕ, καταβολή παραβόλων και προστίμων και, τέλος, οριστική ένταξη και ενημέρωση της Ταυτότητας Κτιρίου. Σε παλαιότερα ακίνητα, όπου δεν υπάρχουν πλήρη αρχεία, μπορεί να απαιτηθεί νέα αποτύπωση ή στατικός έλεγχος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, η οποία αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση για κάθε μεταβίβαση. Χωρίς αυτήν, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί πώληση, δωρεά ή γονική παροχή. Η μη συμμόρφωση μετά τη λήξη των προθεσμιών ενδέχεται να επιφέρει πρόστιμα που φτάνουν έως και το 10% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου.
Η υποχρέωση έκδοσης Ταυτότητας ισχύει κυρίως για κτίρια δημόσιας χρήσης, τουριστικές μονάδες, εκπαιδευτήρια, μονάδες υγείας, χώρους συνάθροισης κοινού, δημόσια κτίρια και σωφρονιστικά καταστήματα. Για την ολοκλήρωση της διαδικασίας απαιτούνται, μεταξύ άλλων, η οικοδομική άδεια, τα εγκεκριμένα σχέδια, το πιστοποιητικό ενεργειακής απόδοσης, οι δηλώσεις τακτοποίησης και οι κατόψεις της πραγματικής κατάστασης.
Τέλος, ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για τις οικοδομικές άδειες που ακυρώθηκαν μετά από αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, λόγω της χρήσης κινήτρων του ΝΟΚ. Για τις περιπτώσεις αυτές, αναστέλλονται πρόστιμα και κατεδαφίσεις έως το τέλος του 2026, δίνοντας στους ιδιοκτήτες τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε επανέκδοση αδειών και νομιμοποίηση των κατασκευών τους μέσω του ψηφιακού συστήματος e-Άδειες.
Η νέα ρύθμιση αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για τους ιδιοκτήτες να κλείσουν οριστικά τις εκκρεμότητές τους και να θωρακίσουν την ακίνητη περιουσία τους. Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς όσοι κινηθούν έγκαιρα θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν το ευνοϊκό πλαίσιο και να αποφύγουν μελλοντικές κυρώσεις.
