Τι έκρινε το Συμβούλιο της Επικρατείας για τις ρήτρες αναπροσαρμογής στις ασφαλίσεις υγείας
Με απόφασή του, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι οι μονομερείς αυξήσεις στα ασφάλιστρα υγείας από τις ασφαλιστικές εταιρείες μπορούν να θεωρηθούν νόμιμες, υπό αυστηρές προϋποθέσεις διαφάνειας, καλής πίστης και ισορροπίας μεταξύ ασφαλιστή και ασφαλισμένου. Η απόφαση ΣτΕ Δ’ 2196/2025, που εκδόθηκε στις 30 Δεκεμβρίου 2025, απέρριψε αναίρεση ασφαλιστικής εταιρείας και επιβεβαίωσε την επιβολή προστίμου λόγω καταχρηστικότητας ρητρών αναπροσαρμογής ασφαλίστρων σε συμβάσεις υγείας που λειτουργούσαν ως συμπληρωματικές καλύψεις ασφαλειών ζωής.
Το Ανώτατο Δικαστήριο, συνδυάζοντας τη νομοθεσία για την προστασία του καταναλωτή και την ιδιωτική ασφάλιση, έκρινε ότι ρήτρα μονομερούς αναπροσαρμογής ασφαλίστρου μπορεί να είναι επιτρεπτή μόνο εφόσον δικαιολογείται από σπουδαίο λόγο που αναφέρεται ρητά στη σύμβαση, συνοδεύεται από σαφή και κατανοητά κριτήρια και παρέχει στον μέσο ασφαλισμένο τη δυνατότητα να αντιληφθεί τόσο τον μηχανισμό της αναπροσαρμογής όσο και τις ενδεχόμενες οικονομικές επιπτώσεις. Κρίθηκε επίσης αναγκαίο να διασφαλίζεται επαρκής πληροφόρηση τόσο πριν από τη σύναψη της σύμβασης όσο και κατά τη διάρκειά της, ώστε ο ασφαλισμένος να μπορεί να ελέγχει τη νομιμότητα και την αναλογικότητα της αύξησης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στη φύση των ασφαλίσεων υγείας ως συμβάσεων διαρκείας, στις οποίες το κόστος επηρεάζεται από μεταβλητούς και εξωγενείς παράγοντες, όπως το κόστος των υπηρεσιών υγείας. Το ΣτΕ αναγνώρισε ότι οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις έχουν νόμιμη υποχρέωση να διατηρούν τα ασφάλιστρα «επαρκή» σε συνεχή βάση, γεγονός που συνιστά σπουδαίο λόγο για την πρόβλεψη ρήτρας αναπροσαρμογής. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η ρήτρα δεν μπορεί να είναι αόριστη ή ανεξέλεγκτη και πρέπει να λειτουργεί εντός συγκεκριμένων και επαληθεύσιμων πλαισίων.
Το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι δεν καθίσταται αυτομάτως καταχρηστική μια ρήτρα επειδή δεν προβλέπει ανώτατο όριο αύξησης ή δεν προσδιορίζει εκ των προτέρων το ακριβές ύψος των μελλοντικών αναπροσαρμογών, δεδομένης της αναλογιστικής φύσης των ασφαλίστρων. Ωστόσο, ως αντιστάθμισμα, απαιτείται η παροχή επαρκών πληροφοριών στον ασφαλισμένο σχετικά με τη διαχρονική εξέλιξη των ασφαλίστρων και τους παράγοντες που την επηρεάζουν, καθώς και ρητή δέσμευση της ασφαλιστικής εταιρείας ότι θα θέτει στη διάθεσή του τα σχετικά δεδομένα πριν από την εφαρμογή της αύξησης.
Στην υπό κρίση υπόθεση, το ΣτΕ έκρινε ότι οι επίμαχες ρήτρες δεν πληρούσαν τις ανωτέρω προϋποθέσεις διαφάνειας και προστασίας του καταναλωτή, επικυρώνοντας την κρίση του εφετείου, έστω και με εν μέρει διαφορετική αιτιολογία. Με την απόφαση αυτή απορρίφθηκε οριστικά η αναίρεση της ασφαλιστικής εταιρείας.
