Από το 2026 σχεδιάζεται να τεθεί σε εφαρμογή ένα νέο πρόγραμμα απόσυρσης παλαιών οχημάτων, το οποίο θα συνοδεύεται από γενναίες επιδοτήσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία, με στόχο την αντικατάστασή τους από ηλεκτρικά μέσα μετακίνησης και τη σταδιακή ανανέωση του στόλου σε ολόκληρη τη χώρα.
Το νέο σχέδιο περιλαμβάνεται στο Κλιματικό και Κοινωνικό Σχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση και φιλοδοξεί να αποτελέσει βασικό εργαλείο για τη μείωση των εκπομπών ρύπων από τις οδικές μεταφορές. Η εφαρμογή του προγράμματος θα ξεκινήσει πιλοτικά εντός του 2026, με προοπτική σταδιακής επέκτασης σε πανελλαδικό επίπεδο.
Η κρατική ενίσχυση θα απευθύνεται κυρίως σε νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις, με στόχο να διευκολυνθεί η μετάβαση σε καθαρότερα μέσα μετακίνησης και να περιοριστεί το υψηλό κόστος αγοράς ηλεκτρικών οχημάτων.
Ποιοι εντάσσονται στο πρόγραμμα
Στον πυρήνα του μέτρου βρίσκονται οι λεγόμενοι «μεταφορικά ευάλωτοι» πολίτες. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται οικογένειες με παιδιά, κάτοικοι νησιωτικών, ορεινών ή απομακρυσμένων περιοχών, άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένοι, φοιτητές με χαμηλό εισόδημα, καθώς και μικρές επιχειρήσεις ή ελεύθεροι επαγγελματίες που βασίζονται καθημερινά στο όχημά τους για την εργασία τους.
Το εισοδηματικό όριο για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα ξεκινά από τις 25.000 ευρώ ετησίως και μπορεί να φτάνει έως τις 30.000 ευρώ, ανάλογα με τα κοινωνικά και οικογενειακά χαρακτηριστικά κάθε δικαιούχου.
Οικονομικά κίνητρα και διευκολύνσεις
Παρότι το κόστος απόκτησης ενός νέου ηλεκτρικού οχήματος εκτιμάται περίπου στις 30.000 ευρώ, το πρόγραμμα προβλέπει συνδυασμό ενισχύσεων που μειώνουν σημαντικά την τελική επιβάρυνση:
- άμεση επιδότηση για την αγορά ηλεκτρικού αυτοκινήτου ή επαγγελματικού οχήματος,
- δυνατότητα χορήγησης δεκαετούς δανείου με κρατική εγγύηση,
- πρόσθετες ενισχύσεις για κοινωνικά ευάλωτες ομάδες.
Οι συμπληρωματικές παροχές περιλαμβάνουν και κάλυψη εξόδων που σχετίζονται με τη φόρτιση, όπως η εγκατάσταση οικιακού φορτιστή ή άλλων απαραίτητων υποδομών.
Ενδεικτικές περιπτώσεις δικαιούχων
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ένα ευρύ φάσμα πολιτών και επαγγελματιών. Ενδεικτικά:
- Πολύτεκνη οικογένεια σε νησιωτική περιοχή με μεσαίο εισόδημα μπορεί να επιδοτηθεί για την αγορά ηλεκτρικού οικογενειακού οχήματος.
- Ελεύθερος επαγγελματίας με παλαιό επαγγελματικό όχημα δύναται να λάβει στήριξη για ηλεκτρικό van, καθώς και για την εγκατάσταση φορτιστή.
- Συνταξιούχος σε αγροτική περιοχή έχει τη δυνατότητα να αντικαταστήσει ένα ιδιαίτερα παλιό αυτοκίνητο με μικρό ηλεκτρικό μοντέλο.
- Φοιτητές με χαμηλό εισόδημα μπορούν να ενισχυθούν για την απόκτηση ηλεκτρικού σκούτερ ή ποδηλάτου.
Στροφή στη βιώσιμη κινητικότητα
Το εθνικό σχέδιο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη βιώσιμη κινητικότητα, προωθώντας παράλληλα τη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών. Προβλέπεται αναβάθμιση και εξηλεκτρισμός των μέσων μαζικής μεταφοράς, τα οποία εξυπηρετούν κυρίως ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από το ιδιωτικό αυτοκίνητο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη βελτίωση της προσβασιμότητας στα δίκτυα μεταφορών, με δράσεις που διευκολύνουν άτομα με αναπηρία και ενισχύουν την ισότιμη πρόσβαση στις μετακινήσεις.
Αναγκαία η ανανέωση του στόλου
Η ανανέωση του στόλου οχημάτων αποτελεί κομβικό σημείο του Κλιματικού και Κοινωνικού Σχεδίου, καθώς η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους πιο «γηρασμένους» στόλους στην Ευρώπη. Η μέση ηλικία των επιβατικών αυτοκινήτων φτάνει τα 17 έτη, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι περίπου 12, ενώ στα φορτηγά η διαφορά είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Για τον λόγο αυτό, προτεραιότητα δίνεται στις μικρές επιχειρήσεις και στα επαγγελματικά οχήματα που εκτελούν κρίσιμο μεταφορικό έργο, ώστε να επιταχυνθεί η μετάβαση σε οχήματα χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών. Το σχέδιο περιλαμβάνει, τέλος, ειδικές επενδυτικές δράσεις για την ενίσχυση της ηλεκτροκίνησης σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες, υπογραμμίζοντας τον κοινωνικό χαρακτήρα της πράσινης μετάβασης.
