Στρατοδικείο των ΗΠΑ όρισε την 5η Ιουνίου 2028 ως ημερομηνία έναρξης της δίκης του Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ και τριών ακόμη κατηγορουμένων, λίγες εβδομάδες πριν από την 25η επέτειο των επιθέσεων – Η υπόθεση παραμένει ανοιχτή εδώ και 24 χρόνια
Η δικαστική διαδικασία εναντίον του Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ, του άνδρα που κατηγορείται ότι σχεδίασε και συντόνισε τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, αποκτά επιτέλους συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης. Στρατιωτικός δικαστής όρισε την 5η Ιουνίου 2028 ως ημερομηνία εκκίνησης της δίκης, η οποία θα αφορά τον Μοχάμεντ μαζί με τρεις ακόμη άνδρες που κατηγορούνται για ανάμειξη στην προετοιμασία των επιθέσεων. Η απόφαση έρχεται λίγες εβδομάδες πριν από τη συμπλήρωση 25 ετών από τις επιθέσεις, οι οποίες είχαν στοιχίσει τη ζωή σε σχεδόν 3.000 ανθρώπους.
Ακόμη και αυτή η ημερομηνία, ωστόσο, δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς η υπόθεση εξακολουθεί να εξαρτάται από σειρά προδικαστικών ζητημάτων που παραμένουν ανοιχτά. Ο αντισυνταγματάρχης της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας Μάικλ Σράμα, ο οποίος προεδρεύει της υπόθεσης, έκρινε ότι η δίκη δεν μπορούσε να ξεκινήσει τον Ιανουάριο του 2027, όπως είχε ζητήσει η εισαγγελία, λόγω του μεγάλου όγκου εκκρεμών προδικαστικών θεμάτων —κυρίως γύρω από το ποια αποδεικτικά στοιχεία θα επιτραπεί τελικά να παρουσιαστούν στο δικαστήριο.
Μια υπόθεση με 24 χρόνια καθυστερήσεων
Ο Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ, θεωρούμενος άλλοτε από τα υψηλόβαθμα στελέχη της Αλ Κάιντα, συνελήφθη τον Μάρτιο του 2003 στο Πακιστάν και μεταφέρθηκε στη στρατιωτική φυλακή του Γκουαντάναμο τον Σεπτέμβριο του 2006, όπου παραμένει κρατούμενος έκτοτε. Οι επίσημες κατηγορίες εναντίον του απαγγέλθηκαν το 2012, ενώ προηγούμενη ημερομηνία δίκης που είχε οριστεί το 2021 τελικά δεν τηρήθηκε. Η υπόθεση έχει περάσει έκτοτε από αλλεπάλληλες αναβολές και αλλαγές στρατιωτικών δικαστών.
Καθοριστικό ρόλο στις καθυστερήσεις παίζει το ζήτημα των καταθέσεων και ομολογιών των κατηγορουμένων, οι οποίοι κρατήθηκαν επί χρόνια σε μυστικές εγκαταστάσεις της CIA και υποβλήθηκαν σε σκληρές ανακριτικές μεθόδους, γεγονός που εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το αν συγκεκριμένα στοιχεία μπορούν νομικά να χρησιμοποιηθούν στη δίκη. Παράλληλα, η εισαγγελία έχει επικαλεστεί ζητήματα εθνικής ασφάλειας για να περιορίσει την πρόσβαση της υπεράσπισης σε ορισμένες πληροφορίες, με αποτέλεσμα το δικαστήριο να πρέπει να αποφασίσει πρώτα ποιο μέρος του υλικού μπορεί νομίμως να σταθεί ενώπιόν του.
Οι τέσσερις κατηγορούμενοι και η ματαιωμένη συμφωνία
Μαζί με τον Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ θα δικαστούν άλλοι τρεις άνδρες: ο Ουαλίντ μπιν Ατάς, που κατηγορείται για ρόλο στη λειτουργία στρατοπέδου εκπαίδευσης στο Αφγανιστάν· ο Αλί Αμπντούλ Αζίζ Αλί, γνωστός και ως Αμάρ αλ-Μπαλούτσι, ανιψιός του Μοχάμεντ, που κατηγορείται για συμβολή στη χρηματοδότηση της επιχείρησης και στην εγγραφή των αεροπειρατών σε σχολές πτήσης· και ο Μουσταφά αλ-Χαουσάουι, Σαουδάραβας υπήκοος που κατηγορείται ότι παρείχε χρήματα και πιστωτικές κάρτες σε πρόσωπα εμπλεκόμενα στην επιχείρηση. Και οι τέσσερις αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο επιβολής της θανατικής ποινής.
Αρχικά η υπόθεση αφορούσε πέντε κατηγορουμένους, όμως ο Ράμζι μπιν αλ-Σιμπ κρίθηκε ψυχικά ανίκανος να παραστεί σε δίκη, καθώς η κατάστασή του συνδέθηκε με μετατραυματικό στρες που φέρεται να προκλήθηκε από τις μεθόδους ανάκρισης στις οποίες είχε υποβληθεί· η υπόθεσή του έχει πλέον διαχωριστεί από των υπολοίπων. Η δικαστική διαδικασία περιπλέχθηκε περαιτέρω πέρυσι, όταν αμερικανικό εφετείο ακύρωσε συμφωνία που θα επέτρεπε σε τρεις από τους κατηγορουμένους να ομολογήσουν ενοχή και να καταδικαστούν σε ισόβια κάθειρξη αντί για τη θανατική ποινή —συμφωνία που είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από συγγενείς θυμάτων και οργανώσεις που ζητούσαν πλήρη δίκη.
Η αναμονή των οικογενειών
Για τους συγγενείς των θυμάτων, η δικαστική διαδικασία αποτελεί πλέον αναμονή που ξεπερνά τις δύο δεκαετίες. Η Τέρι Στράντα, επικεφαλής της οργάνωσης «9/11 Families United» και χήρα θύματος των επιθέσεων, έχει επανειλημμένα ζητήσει να προχωρήσει επιτέλους η υπόθεση στα δικαστήρια. Με τη δίκη να τοποθετείται πλέον τον Ιούνιο του 2028, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν αυτή θα είναι τελικά η ημερομηνία που θα οδηγήσει σε ουσιαστική εκδίκαση μία από τις πιο πολυαναμενόμενες τρομοκρατικές υποθέσεις στην αμερικανική ιστορία.
