Σαφές πλαίσιο για τη φορολογική μεταχείριση των κοινών τραπεζικών λογαριασμών μετά τον θάνατο ενός εκ των δικαιούχων θέτει νέα εγκύκλιος της ΑΑΔΕ, επιβεβαιώνοντας ότι τα ποσά που περιέρχονται στους επιζώντες συνδικαιούχους δεν υπόκεινται σε φόρο κληρονομιάς.
Με τη νέα εγκύκλιο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων αποσαφηνίζεται οριστικά ένα ζήτημα που επί χρόνια δημιουργούσε ερμηνευτικά περιθώρια και πρακτικές αμφισβητήσεις. Σύμφωνα με τις οδηγίες του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, σε περίπτωση θανάτου συνδικαιούχου κοινού τραπεζικού λογαριασμού, το σύνολο της κατάθεσης μεταβιβάζεται αυτοδικαίως στους λοιπούς επιζώντες, χωρίς να εντάσσεται στην κληρονομιαία περιουσία.
Η κρίσιμη διευκρίνιση έγκειται στο ότι η μεταβίβαση αυτή δεν θεωρείται κληρονομική διαδοχή, αλλά άσκηση ίδιου δικαιώματος από τον επιζώντα συνδικαιούχο. Κατά συνέπεια, ακόμη και αν ο επιζών είναι ταυτόχρονα και κληρονόμος του θανόντος, η ανάληψη των χρημάτων γίνεται «ιδίω ονόματι» και «εξ ιδίου δικαίου», χωρίς φορολογική επιβάρυνση.
Το ίδιο καθεστώς ισχύει όχι μόνο για τραπεζικές καταθέσεις, αλλά και για κοινά χαρτοφυλάκια ή άλλες μορφές χρηματοπιστωτικών προϊόντων, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Τα ποσά που μεταβιβάζονται στους επιζώντες συνδικαιούχους εξαιρούνται ρητά από τη φορολογία κληρονομιάς, υπό την προϋπόθεση ότι υφίσταται ο όρος της αυτοδίκαιης περιέλευσης.
Η εγκύκλιος εδράζεται σε διατάξεις με μακρά νομοθετική ιστορία. Ήδη από τον νόμο του 1932 για τους κοινούς λογαριασμούς προβλεπόταν ότι, εφόσον έχει τεθεί σχετικός όρος, η κατάθεση περιέρχεται στους επιζώντες ελεύθερη από κάθε φόρο. Ωστόσο, η απαλλαγή αυτή δεν επεκτείνεται στους κληρονόμους του τελευταίου εν ζωή δικαιούχου, οι οποίοι δεν αποκτούν δικαίωμα επί του λογαριασμού μέσω της ίδιας ρύθμισης.
Παράλληλα, η ερμηνευτική προσέγγιση έχει ενισχυθεί και από παλαιότερες γνωμοδοτήσεις του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, οι οποίες είχαν καταλήξει ότι η δυνατότητα ανάληψης από τον επιζώντα συνδικαιούχο δεν εμπίπτει στο πεδίο της φορολογίας κληρονομιών, καθώς ο κοινός λογαριασμός δεν αποτελεί στοιχείο της περιουσίας του θανόντος.
Το ισχύον πλαίσιο συμπληρώθηκε τα τελευταία χρόνια με νεότερες νομοθετικές παρεμβάσεις, οι οποίες διεύρυναν την απαλλαγή ώστε να καλύπτει και λοιπά χρηματοπιστωτικά προϊόντα, ανεξαρτήτως νομίσματος ή χώρας τήρησης. Επιπλέον, προβλέπεται ότι αντίστοιχη αντιμετώπιση μπορεί να εφαρμοστεί και σε κινητές αξίες που τηρούνται μέσω κεντρικών αποθετηρίων τίτλων, εφόσον υπάρχει σχετική συμφωνία.
Με την έκδοση της νέας εγκυκλίου, η φορολογική διοίκηση επιχειρεί να άρει κάθε αμφιβολία ως προς την εφαρμογή των διατάξεων, παρέχοντας σαφείς οδηγίες τόσο στους φορολογουμένους όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες. Το αποτέλεσμα είναι ένα πιο ξεκάθαρο και προβλέψιμο περιβάλλον για τη διαχείριση κοινών λογαριασμών σε περιπτώσεις θανάτου, χωρίς πρόσθετα φορολογικά βάρη για τους επιζώντες δικαιούχους.
