Νέα δεδομένα δημιουργούνται στην επαγγελματική ασφάλιση, καθώς το αναμορφωμένο πλαίσιο διευρύνει την πρόσβαση στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, αλλάζει τη φορολογία των παροχών και επιτρέπει τη μεταφορά ασφαλιστικών δικαιωμάτων όταν ο εργαζόμενος αλλάζει εργοδότη. Στο επίκεντρο βρίσκονται πλέον τα ανοιχτά ΤΕΑ, που μπορούν να δώσουν πρόσβαση και σε εργαζομένους μικρότερων επιχειρήσεων και αυτοαπασχολουμένους.
Η επαγγελματική ασφάλιση αποκτά μεγαλύτερο βάρος στο ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα, καθώς οι νέες ρυθμίσεις επιχειρούν να κάνουν τον δεύτερο πυλώνα πιο προσβάσιμο και λειτουργικό. Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης λειτουργούν συμπληρωματικά προς την κύρια δημόσια ασφάλιση, δημιουργώντας πρόσθετη συνταξιοδοτική αποταμίευση για τους ασφαλισμένους.
Μέχρι σήμερα, η συμμετοχή στην επαγγελματική ασφάλιση ήταν σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένη με μεγαλύτερες επιχειρήσεις και συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους. Το νέο μοντέλο επιχειρεί να αλλάξει αυτή την εικόνα, κυρίως μέσω της δημιουργίας ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης.
Τα συγκεκριμένα Ταμεία μπορούν να λειτουργούν ως «ομπρέλα» για περισσότερες επιχειρήσεις. Έτσι, μικρότερες επιχειρήσεις που δεν έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν ή να διαχειριστούν αυτόνομα ένα επαγγελματικό ταμείο αποκτούν μια νέα δυνατότητα συμμετοχής. Το ίδιο ισχύει για μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων που μέχρι σήμερα έμεναν εκτός του δεύτερου πυλώνα.
Το μεγάλο πλεονέκτημα για τον εργαζόμενο είναι η φορητότητα. Η αλλαγή εργοδότη δεν θα πρέπει πλέον να σημαίνει ότι η συνταξιοδοτική αποταμίευση «μένει πίσω» ή χάνει τη συνέχεια της. Το νέο πλαίσιο προβλέπει δυνατότητες μεταφοράς κατοχυρωμένων ασφαλιστικών δικαιωμάτων μεταξύ επαγγελματικών συνταξιοδοτικών σχημάτων, ώστε η πορεία του ασφαλισμένου να ακολουθεί την εργασιακή του διαδρομή.
Η αλλαγή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια αγορά εργασίας όπου η αλλαγή εργοδότη είναι συχνότερη από ό,τι στο παρελθόν. Η επαγγελματική σύνταξη παύει έτσι να είναι αποκλειστικά συνδεδεμένη με μία συγκεκριμένη επιχείρηση και αντιμετωπίζεται περισσότερο ως ατομικό ασφαλιστικό δικαίωμα του εργαζομένου.
Νέα δεδομένα και για τους ελεύθερους επαγγελματίες
Σημαντική είναι και η διεύρυνση της πρόσβασης των αυτοαπασχολουμένων και ελεύθερων επαγγελματιών. Η επαγγελματική ασφάλιση δεν αφορά πλέον μόνο όσους εργάζονται σε μεγάλες επιχειρήσεις που διαθέτουν οργανωμένα προγράμματα για το προσωπικό τους, αλλά μπορεί να αποτελέσει επιλογή και για μεγαλύτερο τμήμα της αγοράς εργασίας.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να δημιουργήσει περισσότερα κίνητρα συμμετοχής μέσω της φορολογίας. Οι παροχές από ΤΕΑ υπόκεινται σε αυτοτελή φορολόγηση, με το νέο σύστημα να συνδέει τη φορολογική μεταχείριση με την ηλικία κατά την έναρξη καταβολής της παροχής και όχι αποκλειστικά με τη διάρκεια ασφάλισης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και τα νέα Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, με στόχο να δημιουργηθεί ένα πιο ενιαίο και ανταγωνιστικό περιβάλλον για τη συμπληρωματική συνταξιοδοτική αποταμίευση.
Για τις επιχειρήσεις, η επαγγελματική ασφάλιση λειτουργεί παράλληλα ως εργαλείο προσέλκυσης και διατήρησης προσωπικού. Ένα οργανωμένο πρόγραμμα συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης μπορεί να αποτελέσει πρόσθετη παροχή προς τους εργαζομένους, ιδιαίτερα σε μια αγορά όπου οι επιχειρήσεις ανταγωνίζονται για εξειδικευμένο προσωπικό.
Το νέο τοπίο, πάντως, δεν σημαίνει ότι τα ΤΕΑ αντικαθιστούν την κύρια σύνταξη. Παραμένουν ο δεύτερος πυλώνας του ασφαλιστικού συστήματος και λειτουργούν συμπληρωματικά προς την υποχρεωτική δημόσια κοινωνική ασφάλιση. Από την 1η Ιανουαρίου 2025, η εποπτεία των Ταμείων Προαιρετικής Επαγγελματικής Ασφάλισης έχει περάσει στην Τράπεζα της Ελλάδος, με στόχο την προστασία των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων και τη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας των Ταμείων.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν οι νέες δυνατότητες θα μετατραπούν σε πραγματική αύξηση της συμμετοχής. Η δημιουργία ανοιχτών Ταμείων, η φορητότητα των δικαιωμάτων και τα φορολογικά κίνητρα δημιουργούν ένα σαφώς διαφορετικό περιβάλλον. Η επιτυχία του δεύτερου πυλώνα, ωστόσο, θα κριθεί από το κατά πόσο οι νέες επιλογές θα φτάσουν στην πράξη σε εργαζομένους και επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα δεν είχαν πρόσβαση σε επαγγελματική συνταξιοδοτική αποταμίευση.
