Η 1η Δεκεμβρίου, που καθιερώθηκε το 1988 ως Παγκόσμια Ημέρα AIDS, αποτελεί κάθε χρόνο μια υπενθύμιση της παγκόσμιας προσπάθειας κατά του HIV. Μέχρι σήμερα, περίπου 44,1 εκατομμύρια άνθρωποιέχουν χάσει τη ζωή τους από επιπλοκές που σχετίζονται με τον ιό, ενώ συνολικά 91,4 εκατομμύρια έχουν μολυνθεί.
Παρά τις τεράστιες επιστημονικές προόδους στη θεραπεία και την πρόληψη, ειδικοί της δημόσιας υγείας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: οι πρόσφατες περικοπές χρηματοδότησης από ισχυρές οικονομικά χώρες απειλούν να ανατρέψουν δεκαετίες προόδου και να εκτροχιάσουν τις προσπάθειες ελέγχου της νόσου.
Με αφορμή την 37η Παγκόσμια Ημέρα AIDS, ακολουθεί ανασκόπηση οκτώ κομβικών στιγμών στην εξέλιξη της μάχης κατά του HIV/AIDS.
1981 – Τα πρώτα περιστατικά
Τον Ιούνιο του 1981 οι ΗΠΑ αναφέρουν τις πρώτες περιπτώσεις μιας άγνωστης τότε νόσου που πλήττει υγιείς νεαρούς ομοφυλόφιλους άνδρες. Λίγο αργότερα, εκατοντάδες νέα περιστατικά καταγράφονται ανάμεσα σε χρήστες ναρκωτικών, αιμορροφιλικούς και ανθρώπους που είχαν λάβει μεταγγίσεις.
Το 1984 εκδίδονται οι πρώτες ευρωπαϊκές επιδημιολογικές αναφορές και στα τέλη του 1985 διατίθεται στο Ηνωμένο Βασίλειο το πρώτο τεστ HIV.
1996 – Η θεραπεία που άλλαξε την πορεία της νόσου
Η συνδυαστική αντιρετροϊκή θεραπεία (HAART), ένα «κοκτέιλ» τριών φαρμάκων, αποδεικνύεται επαναστατική.
Η θεραπεία καταστέλλει τον ιό, επιτρέπει στο ανοσοποιητικό να ανακάμψει και μετατρέπει τη διάγνωση από θανατηφόρα κατάληξη σε διαχειρίσιμη χρόνια πάθηση για όσους έχουν πρόσβαση στα φάρμακα.
2003 – Το πρόγραμμα PEPFAR
Οι ΗΠΑ εγκαινιάζουν το πρόγραμμα PEPFAR, με αρχική χρηματοδότηση 15 δισ. δολαρίων για την αντιμετώπιση του HIV/AIDS σε χώρες υψηλού κινδύνου.
Μέχρι το 2025, το πρόγραμμα αποδίδεται με τη διάσωση 26 εκατομμυρίων ζωών σε 50 χώρες, αποτελώντας το μεγαλύτερο πρόγραμμα παγκόσμιας υγείας αφιερωμένο σε μία ασθένεια.
2011 – Η ανακάλυψη που άλλαξε τα δεδομένα
Ερευνητές ανακοινώνουν ότι τα αντιρετροϊκά φάρμακα, πέρα από τη θεραπεία, μειώνουν σημαντικά και τον κίνδυνο μετάδοσης του ιού μεταξύ σεξουαλικών συντρόφων.
2012 – Το PrEP ανοίγει νέο δρόμο στην πρόληψη
Η έγκριση του Truvada ως PrEP (προφύλαξη πριν από την έκθεση) από τις ΗΠΑ και αργότερα από την ΕΕ, οδηγεί σε ιστορική μείωση των νέων λοιμώξεων σε ομάδες υψηλού κινδύνου.
Το καθημερινό χάπι μειώνει την πιθανότητα μόλυνσης έως και 99% μέσω σεξουαλικής επαφής.
2020 – Το στοίχημα του UNAIDS για τον τερματισμό της επιδημίας
Ο στόχος 90-90-90 για το 2020 θεωρήθηκε κρίσιμος για τον τερματισμό της επιδημίας έως το 2030:
-
90% των ατόμων με HIV να γνωρίζουν τη διάγνωσή τους
-
90% αυτών να λαμβάνουν θεραπεία
-
90% να έχουν κατασταλεί τα ιικά τους φορτία
Μέχρι το 2020, μόλις 19 χώρες πέτυχαν ή πλησίασαν αυτούς τους στόχους.
2024 – Ενέσιμο PrEP ανά 6 μήνες
Το αντιρετροϊκό lenacapavir, σε μορφή ένεσης που χορηγείται δύο φορές τον χρόνο, χαρακτηρίζεται «game-changer».
Η ΕΕ εγκρίνει το νέο σκεύασμα και οι διεθνείς οργανισμοί προετοιμάζουν την ευρεία διάθεσή του σε χώρες χαμηλού εισοδήματος έως το 2027.
2025 – Χρηματοδοτικές περικοπές απειλούν την πρόοδο
Οι διακοπές χρηματοδότησης από τις ΗΠΑ και οι μειώσεις από Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία και Γαλλία προκαλούν σοβαρές αναταράξεις στις υπηρεσίες HIV σε πολλές χώρες.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι περικοπές μπορεί να οδηγήσουν σε αναζωπύρωση του HIV, αλλά και να υπονομεύσουν την αντιμετώπιση άλλων κρίσιμων ασθενειών, όπως η ελονοσία και η φυματίωση.
Σήμερα, 40,8 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με τον HIV και ο ιός προκάλεσε περίπου 630.000 θανάτους το προηγούμενο έτος. Η Αφρική παραμένει η περισσότερο επιβαρυμένη περιοχή, συγκεντρώνοντας πάνω από τα δύο τρίτα όλων των περιστατικών.
