Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο αξιολόγησης των μαθητών και στον ρόλο του Λυκείου δρομολογεί η κυβέρνηση, με αιχμή τη θέσπιση του Εθνικού Απολυτηρίου. Ο εθνικός διάλογος ξεκινά το επόμενο διάστημα, με στόχο τη διαμόρφωση ενός πιο ολοκληρωμένου συστήματος, που θα αποσυνδέει σταδιακά τη σχολική πορεία από τη μονοδιάστατη λογική των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
Ύστερα από μακρά περίοδο αποσπασματικών παρεμβάσεων και συζητήσεων χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, το Λύκειο επανέρχεται στο προσκήνιο των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων. Η κυβέρνηση προχωρά στην έναρξη ενός οργανωμένου και μακρόπνοου διαλόγου για τη δημιουργία του Εθνικού Απολυτηρίου, επιχειρώντας να αναβαθμίσει τον παιδαγωγικό ρόλο της ανώτερης βαθμίδας της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Κεντρικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι να πάψει το Λύκειο να λειτουργεί αποκλειστικά ως χώρος προετοιμασίας για τις εξετάσεις εισαγωγής στα πανεπιστήμια και να αποκτήσει ουσιαστική εκπαιδευτική αυτονομία. Παράλληλα, διαβεβαιώνεται ότι οι αλλαγές δεν θα επηρεάσουν τους σημερινούς μαθητές του Λυκείου ούτε τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου, ενώ οι Πανελλαδικές παραμένουν, τουλάχιστον προς το παρόν, βασικό στοιχείο του συστήματος.
Πώς θα λειτουργεί το Εθνικό Απολυτήριο
Σύμφωνα με τις πρώτες κατευθύνσεις, το νέο απολυτήριο θα ενσωματώνει τις Πανελλαδικές Εξετάσεις και θα αποτελεί το βασικό κριτήριο πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Η καινοτομία έγκειται στο γεγονός ότι η εισαγωγή στα ΑΕΙ δεν θα εξαρτάται μόνο από την επίδοση σε λίγες γραπτές εξετάσεις, αλλά από τη συνολική εικόνα του μαθητή σε όλη τη διάρκεια του Λυκείου.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται να συνυπολογίζονται οι βαθμολογίες των Πανελλαδικών, οι επιδόσεις σε γραπτά και προφορικά μαθήματα, καθώς και ο γενικός μέσος όρος και στις τρεις τάξεις. Οι αλλαγές θα αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στη Β’ Γυμνασίου και θα φτάσουν στο Λύκειο τα επόμενα χρόνια.
Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης
Ο εθνικός διάλογος ξεκινά στη Βουλή, μέσω της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων, και προβλέπεται να διαρκέσει περίπου εννέα μήνες. Η ολοκληρωμένη πρόταση αναμένεται να παρουσιαστεί έως το φθινόπωρο του 2026.
Η πρώτη πιθανή εφαρμογή του νέου συστήματος τοποθετείται στο σχολικό έτος 2027-2028, αρχικά στην Α’ Λυκείου. Στόχος είναι η σταδιακή προσαρμογή μαθητών και εκπαιδευτικών, χωρίς αιφνιδιασμούς.
Διατήρηση των Πανελλαδικών
Το Υπουργείο Παιδείας ξεκαθαρίζει ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται, καθώς θεωρούνται ένας αξιόπιστος και αντικειμενικός μηχανισμός αξιολόγησης. Αυτό που αλλάζει είναι ο ρόλος τους, καθώς θα εντάσσονται πλέον σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αποτίμησης της μαθητικής πορείας.
Αναβάθμιση της Τράπεζας Θεμάτων
Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης, προβλέπεται σημαντική ενίσχυση της Τράπεζας Θεμάτων. Συγκεκριμένα, προτείνεται όλα τα θέματα των ενδοσχολικών εξετάσεων στην Α’ και Β’ Λυκείου να προέρχονται από αυτήν, ενώ παράλληλα θα αυξηθεί η βαρύτητα τόσο του προφορικού όσο και του γραπτού βαθμού και στις τρεις τάξεις.
Παράλληλα, θα καθοριστούν ειδικοί συντελεστές βαρύτητας, οι οποίοι θα διαμορφώνουν τον τελικό βαθμό του Εθνικού Απολυτηρίου.
Οι βασικοί άξονες της μεταρρύθμισης
Η πρόταση του Υπουργείου στηρίζεται σε πέντε βασικούς πυλώνες:
- Το εκπαιδευτικό περιεχόμενο, με έμφαση σε κοινές γνώσεις και δεξιότητες.
- Τη σχολική ζωή, με το σχολείο ως ζωντανή κοινότητα μάθησης.
- Τη συνεχή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.
- Την αναβάθμιση των υλικοτεχνικών και ψηφιακών υποδομών.
- Τη σταθερή και διαφανή διακυβέρνηση του εκπαιδευτικού συστήματος.
Πολιτική βούληση και συναίνεση
Την έναρξη της διαδικασίας σηματοδότησε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια πρωτοβουλία εθνικής σημασίας, που υπερβαίνει κομματικές γραμμές. Όπως υπογράμμισε, το Λύκειο πρέπει να λειτουργεί ως χώρος ουσιαστικής μόρφωσης και όχι μόνο ως μηχανισμός εξετάσεων.
Παράλληλα, κάλεσε σε διάλογο χωρίς προκαταλήψεις, με στόχο την επίτευξη ευρύτερης πολιτικής και κοινωνικής συναίνεσης, ώστε οι αλλαγές να έχουν διάρκεια στον χρόνο.
Συμμετοχικός διάλογος και επιστημονική εποπτεία
Η διαδικασία θα είναι ανοιχτή και πολυεπίπεδη, με τη συμμετοχή μαθητών, γονέων, εκπαιδευτικών και επιστημονικών φορέων. Προβλέπεται, επίσης, ψηφιακή διαβούλευση, ώστε να μπορούν να εκφραστούν απόψεις από όλη τη χώρα.
Τον συντονισμό θα αναλάβει ειδική ομάδα εθνικού διαλόγου υπό την προεδρία του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλη Σφακιανάκη, με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών και επιστημονικών συμβούλων.
Έμφαση στο μέλλον των μαθητών
Η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, επεσήμανε ότι η μεταρρύθμιση στοχεύει στη δημιουργία ενός σύγχρονου προφίλ μαθητή, με δεξιότητες που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας και αγοράς εργασίας. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη δημόσια και δωρεάν πιστοποίηση γλωσσικών και ψηφιακών δεξιοτήτων.
Όπως σημείωσε, οι ραγδαίες αλλαγές στον χώρο της γνώσης και της εργασίας καθιστούν αναγκαίο έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, που θα συνοδεύει τους μαθητές σε όλη τη μετέπειτα πορεία τους.
Στόχος ένα σταθερό εκπαιδευτικό σύστημα
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της ομάδας διαλόγου τόνισε την ανάγκη για ένα δίκαιο, αποτελεσματικό και σταθερό σύστημα αξιολόγησης, το οποίο δεν θα αλλάζει με κάθε κυβερνητική εναλλαγή. Όπως υπογράμμισε, η εκπαιδευτική πολιτική πρέπει να έχει εθνικό χαρακτήρα και μακροχρόνια προοπτική.
Η αξιοποίηση διεθνών πρακτικών, των νέων τεχνολογιών και των σύγχρονων παιδαγωγικών εργαλείων θεωρείται κρίσιμη για την επιτυχία της μεταρρύθμισης.
Η πρωτοβουλία για το Εθνικό Απολυτήριο φιλοδοξεί να αποτελέσει μια συνολική επανεκκίνηση του Λυκείου, επαναφέροντας στο επίκεντρο τη γνώση, τις δεξιότητες και τη συνολική ανάπτυξη των μαθητών, με στόχο ένα πιο δίκαιο και αξιόπιστο εκπαιδευτικό σύστημα για τις επόμενες γενιές.
