Ένα πακέτο έξι μέτρων οικονομικής ενίσχυσης και δύο πρόσθετων πρωτοβουλιών για το ενεργειακό κόστος των δήμων ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το ετήσιο τακτικό συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, στην Καλαμάτα. Οι εξαγγελίες περιλαμβάνουν 300 εκατ. ευρώ για έργα ανακύκλωσης, 240 εκατ. ευρώ για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων ενεργειακών οφειλών, διπλασιασμό της επιχορήγησης για τη συντήρηση των σχολικών κτιρίων και χρηματοδότηση 200 εκατ. ευρώ ετησίως για την αστική οδοποιία. Στο τραπέζι μπαίνουν επίσης η ρύθμιση πρόσθετων χρεών προς τη ΔΕΗ και η δημιουργία ειδικού τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας για την Αυτοδιοίκηση.
Με τις οικονομικές αντοχές των δήμων, το αυξημένο λειτουργικό κόστος και την ανάγκη αναβάθμισης των τοπικών υποδομών να κυριαρχούν στην ατζέντα, άνοιξαν την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου στην Καλαμάτα οι εργασίες του ετήσιου τακτικού συνεδρίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ). Η διοργάνωση, που θα ολοκληρωθεί το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, συγκεντρώνει δημάρχους και αιρετούς εκπροσώπους από όλη τη χώρα, σε μια περίοδο κατά την οποία η Τοπική Αυτοδιοίκηση διεκδικεί περισσότερους πόρους, επαρκή στελέχωση των υπηρεσιών και ουσιαστική αντιστοίχιση των αρμοδιοτήτων της με τις χρηματοδοτικές δυνατότητες που διαθέτει.
Στην πρώτη ημέρα του συνεδρίου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, το ενδιαφέρον στράφηκε στις κυβερνητικές ανακοινώσεις για τη στήριξη των δήμων. Ο πρωθυπουργός παρουσίασε έξι παρεμβάσεις που αφορούν τη χρηματοδότηση έργων και τη βελτίωση των δημοτικών υποδομών, καθώς και δύο επιπλέον κινήσεις με στόχο τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους. Όπως διευκρίνισε, πρόκειται για μέτρα που η κυβέρνηση θεωρεί άμεσα εφαρμόσιμα, ενώ ορισμένες από τις εξαγγελίες συνδέονται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και χρονοδιαγράμματα.
Η πρώτη παρέμβαση αφορά τη διάθεση 300 εκατ. ευρώ από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), τα οποία, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, θα πιστωθούν άμεσα στους δήμους για την υλοποίηση έργων ανακύκλωσης. Η χρηματοδότηση προορίζεται να ενισχύσει τις δυνατότητες των δημοτικών αρχών να οργανώσουν και να αναβαθμίσουν τις σχετικές υπηρεσίες στις περιοχές τους, από την προμήθεια εξοπλισμού έως την ανάπτυξη υποδομών που θα διευκολύνουν τη διαχείριση των απορριμμάτων. Η συγκεκριμένη εξαγγελία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για δήμους που καλούνται να αυξήσουν τις επιδόσεις τους στην ανακύκλωση, χωρίς να διαθέτουν πάντοτε τα απαραίτητα μέσα και τις υποδομές.
Δεύτερη και ιδιαίτερα σημαντική παρέμβαση είναι η διάθεση 240 εκατ. ευρώ μέσα στον Νοέμβριο για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών των δήμων προς τους παρόχους ενέργειας. Το ενεργειακό κόστος έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες πιέσεις για τους δημοτικούς προϋπολογισμούς, καθώς αφορά τη λειτουργία δημοτικών κτιρίων, σχολείων, αθλητικών εγκαταστάσεων, αντλιοστασίων, δικτύων φωτισμού και άλλων βασικών υπηρεσιών. Η εξόφληση μέρους των συσσωρευμένων οφειλών αναμένεται να περιορίσει την οικονομική επιβάρυνση των δήμων και να δημιουργήσει μεγαλύτερο περιθώριο για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών τους.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η τρίτη εξαγγελία, που προβλέπει την αύξηση του τέλους παρεπιδημούντων από 0,75% σε 1%. Πρόκειται για έναν πόρο που συνδέεται με την τουριστική δραστηριότητα και τις επιχειρήσεις καταλυμάτων, ενώ η εφαρμογή του αυξημένου συντελεστή δεν θα είναι υποχρεωτική για όλους. Όπως διευκρίνισε ο πρωθυπουργός, κάθε δήμος θα μπορεί να επιλέξει εάν θα αξιοποιήσει τη συγκεκριμένη δυνατότητα, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες της περιοχής του. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση επιδιώκει να ενισχύσει τα έσοδα των δήμων, ιδιαίτερα εκείνων που έχουν έντονη τουριστική δραστηριότητα.
Η τέταρτη παρέμβαση αφορά τις σχολικές υποδομές. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε τον διπλασιασμό της ετήσιας κρατικής επιχορήγησης για τη συντήρηση των σχολικών κτιρίων, αναγνωρίζοντας τις αυξημένες ανάγκες που αντιμετωπίζουν οι δήμοι για επισκευές και παρεμβάσεις σε σχολικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, αναφέρθηκε στο πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», μέσω του οποίου προβλέπεται να διατεθούν συνολικά 400 εκατ. ευρώ την επόμενη τετραετία για την ανακαίνιση και επισκευή σχεδόν 2.000 σχολείων σε όλη τη χώρα. Οι δύο παρεμβάσεις διαμορφώνουν ένα ευρύτερο πλαίσιο χρηματοδότησης για τις σχολικές μονάδες, αν και η πραγματική αποτύπωσή τους θα εξαρτηθεί από την κατανομή των πόρων και την ταχύτητα υλοποίησης των έργων.
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στην κατάσταση του οδικού δικτύου. Η πέμπτη εξαγγελία προβλέπει τη διάθεση 200 εκατ. ευρώ ετησίως για την επόμενη τετραετία, δηλαδή συνολικά 800 εκατ. ευρώ, με στόχο τη συντήρηση και την αποκατάσταση της αστικής οδοποιίας. Ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι η χρηματοδότηση θα αφορά δρόμους εντός του αστικού ιστού και των οικισμών, ένα πεδίο στο οποίο οι δήμοι καταγράφουν διαχρονικά σημαντικές ανάγκες. Ωστόσο, η ενεργοποίηση του σχετικού μηχανισμού δεν θα είναι άμεση: οι πόροι θα προέλθουν από ειδικό τέλος, το οποίο θα εφαρμοστεί όταν ομαλοποιηθεί η αγορά καυσίμων. Ο ίδιος εκτίμησε ότι η διαδικασία θα μπορούσε να ξεκινήσει μέσα στο 2027.
Η έκτη παρέμβαση αφορά την ενεργειακή αυτονομία των δήμων. Συγκεκριμένα, προβλέπεται πρόσθετη ενίσχυση 50 εκατ. ευρώ για την προμήθεια μπαταριών αποθήκευσης ενέργειας, ώστε να μπορούν να αξιοποιούν για ιδία κατανάλωση την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από τοπικές ανανεώσιμες πηγές. Η δυνατότητα αποθήκευσης αναμένεται να διευκολύνει τη χρήση της παραγόμενης ενέργειας σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και να περιορίσει την εξάρτηση των δημοτικών εγκαταστάσεων από το δίκτυο.
Πέρα από τις έξι βασικές παρεμβάσεις, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε δύο πρόσθετες πρωτοβουλίες για τις ενεργειακές οφειλές και τις χρεώσεις ηλεκτρικού ρεύματος. Η πρώτη αφορά την αναζήτηση, σε συνεργασία με τη ΔΕΗ, μιας επιπλέον ρύθμισης για τα χρέη των δήμων που εξακολουθούν να εκκρεμούν, συνολικού ύψους έως 60 εκατ. ευρώ. Η δεύτερη αφορά τη δημιουργία ειδικού τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας για τους δήμους. Για το τελευταίο, πάντως, ο κ. Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει ακόμη οριστική συμφωνία, αλλά πρόθεση να ξεκινήσουν άμεσα οι σχετικές συζητήσεις με τη ΔΕΗ. Η προώθησή του θα εξαρτηθεί, όπως ανέφερε, και από την αποκλιμάκωση της αναταραχής στις ενεργειακές αγορές.
Πριν από τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Λάζαρος Κυρίζογλου, είχε θέσει τις βασικές διεκδικήσεις της Αυτοδιοίκησης, δίνοντας έμφαση στην αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, στην ενίσχυση των μικρών, ορεινών και νησιωτικών δήμων, στην επαρκή στελέχωση των υπηρεσιών και στη μείωση του ενεργειακού κόστους. Το βασικό επιχείρημα της Ένωσης είναι ότι οι δήμοι αναλαμβάνουν ολοένα περισσότερες ευθύνες για την καθημερινότητα των πολιτών, χωρίς οι διαθέσιμοι πόροι και το ανθρώπινο δυναμικό να επαρκούν πάντοτε για την κάλυψη των αναγκών.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν κατευθυνθεί σημαντικοί εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι στην περιφέρεια και στις τοπικές υποδομές. Αναφέρθηκε, επίσης, στον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, ο οποίος, σύμφωνα με την κυβέρνηση, αποσαφηνίζει και ενοποιεί αρμοδιότητες που μέχρι σήμερα ήταν κατακερματισμένες σε διαφορετικές νομοθετικές διατάξεις. Έθεσε ακόμη ως στόχο την ενίσχυση της περιφερειακής σύγκλισης, ώστε οι περιοχές που βρίσκονται πίσω σε επίπεδο υποδομών και ανάπτυξης να αποκτήσουν μεγαλύτερες δυνατότητες χρηματοδότησης.
Οι ανακοινώσεις στην Καλαμάτα δίνουν μια πρώτη εικόνα της κυβερνητικής κατεύθυνσης για την οικονομική ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ωστόσο, η ουσιαστική αξιολόγηση των μέτρων θα γίνει στην εφαρμογή τους: στην έγκαιρη εκταμίευση των χρημάτων, στους όρους κατανομής τους, στην ταχύτητα υλοποίησης των έργων και στη δυνατότητα των δήμων να καλύψουν τις διαρκώς αυξανόμενες λειτουργικές τους ανάγκες. Για τις δημοτικές αρχές, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ανακοίνωση νέων χρηματοδοτήσεων, αλλά η εξασφάλιση σταθερών πόρων που θα επιτρέπουν τον προγραμματισμό και την παροχή καλύτερων υπηρεσιών στους πολίτες.
