Η πλειονότητα των πολιτών στη Δυτική Ευρώπη εκτιμά ότι η εγκληματικότητα βρίσκεται σε ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση που καταγράφει σημαντική απόσταση ανάμεσα στην κοινωνική αντίληψη και στα επίσημα δεδομένα. Η αίσθηση ανασφάλειας εμφανίζεται εντονότερη σε χώρες όπου η δημόσια συζήτηση για τη μετανάστευση, τη βία και την καθημερινή παραβατικότητα κυριαρχεί στην πολιτική ατζέντα.
Η έρευνα καταγράφει ότι μεγάλα ποσοστά πολιτών σε χώρες της Δυτικής Ευρώπης θεωρούν πως η εγκληματικότητα αυξάνεται, ανεξάρτητα από το αν οι επίσημοι δείκτες παρουσιάζουν αντίστοιχη εικόνα. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι αντιλήψεις των πολιτών διαμορφώνονται περισσότερο από την έκθεση σε ειδήσεις, περιστατικά υψηλής δημοσιότητας και τη δημόσια συζήτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρά από τα καταγεγραμμένα στοιχεία των αρχών.
Ερευνητές επισημαίνουν ότι η αίσθηση ασφάλειας δεν ταυτίζεται πάντοτε με την πραγματική εξέλιξη της εγκληματικότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Γερμανία, όπου πρόσφατες μελέτες και στατιστικές έχουν δείξει ότι ορισμένες κατηγορίες αδικημάτων εμφανίζουν μείωση ή σταθεροποίηση, την ώρα που η δημόσια ανησυχία παραμένει αυξημένη.
Η συζήτηση γύρω από τη μετανάστευση αποτελεί έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν τις αντιλήψεις των πολιτών. Ωστόσο, ερευνητικά δεδομένα έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν τεκμηριώνεται αυτομάτως σύνδεση ανάμεσα στην αύξηση του μεταναστευτικού πληθυσμού και στην άνοδο της εγκληματικότητας σε τοπικό επίπεδο, παρά την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη που επικρατεί σε τμήμα της κοινής γνώμης.
Αναλυτές σημειώνουν ότι η ανασφάλεια τροφοδοτείται συχνά από ένα σύνθετο πλέγμα παραγόντων, όπως η οικονομική αβεβαιότητα, οι κοινωνικές ανισότητες, η ορατότητα βίαιων περιστατικών στα μέσα ενημέρωσης και η αίσθηση υποχώρησης της κοινωνικής συνοχής. Ως αποτέλεσμα, η υποκειμενική εικόνα που σχηματίζουν οι πολίτες για την εγκληματικότητα μπορεί να διαφέρει αισθητά από τις πραγματικές τάσεις που καταγράφονται στις επίσημες στατιστικές.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό φαινόμενο: την αυξανόμενη απόσταση ανάμεσα στα στοιχεία και στις κοινωνικές αντιλήψεις. Για τις κυβερνήσεις και τους θεσμούς, η πρόκληση δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας, αλλά και την αποκατάσταση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών, το οποίο επηρεάζει άμεσα την εμπιστοσύνη προς το κράτος και τους δημόσιους θεσμούς.
