Νέα NAVTEX εξέδωσε η Τουρκία για την έξοδο του ερευνητικού σκάφους Oruc Reis στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια κίνηση που συνδέεται με τον σχεδιασμό υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου προς το κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου. Οι εργασίες προβλέπεται να πραγματοποιηθούν μέσα στον Οκτώβριο, με την Άγκυρα να ενισχύει μέσω ενεργειακών υποδομών τη σύνδεσή της με τα Κατεχόμενα.
Το Oruc Reis επιστρέφει στην Ανατολική Μεσόγειο, αυτή τη φορά με αποστολή που συνδέεται με ένα συγκεκριμένο ενεργειακό σχέδιο της Τουρκίας: τη δημιουργία υποθαλάσσιας σύνδεσης φυσικού αερίου ανάμεσα στις τουρκικές ακτές και το κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου.
Η νέα NAVTEX 0953/26 εκδόθηκε από τον υδρογραφικό σταθμό της Αττάλειας και αφορά θαλάσσια περιοχή που εκτείνεται από τις νότιες ακτές της Τουρκίας έως την περιοχή βόρεια της Κύπρου. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το Oruc Reis θα πραγματοποιήσει τις σχετικές έρευνες συνοδευόμενο από τα πλοία Denar Pathfinder, Denar Echo και Kirici. Η τουρκική οδηγία αφορά εργασίες μέσα στον Οκτώβριο.
Η κίνηση δεν αποτελεί μεμονωμένη έξοδο του τουρκικού ερευνητικού. Εντάσσεται στην προετοιμασία ενός αγωγού φυσικού αερίου που σχεδιάζεται να συνδέσει τη νότια Τουρκία με το Τεκνετζίκ, στην περιοχή ανατολικά της Κερύνειας.
Το έργο έχει συνολικό μήκος περίπου 101 χιλιομέτρων, από τα οποία περίπου 97 χιλιόμετρα προβλέπεται να βρίσκονται στον βυθό της θάλασσας. Τον Ιούνιο είχε υπογραφεί μνημόνιο για την κατασκευή της υποθαλάσσιας σύνδεσης, ενώ σύμφωνα με δημοσιεύματα το έργο βρίσκεται ήδη σε στάδιο προετοιμασίας που θα μπορούσε να επιτρέψει σχετικά γρήγορη μετάβαση στην κατασκευή, εφόσον ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες έρευνες.
Η Άγκυρα παρουσιάζει τον αγωγό ως ενεργειακή υποδομή που θα ενισχύσει τον εφοδιασμό των Κατεχομένων και ειδικότερα την ηλεκτροπαραγωγή. Ωστόσο, το έργο αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική σημασία λόγω του τρόπου με τον οποίο εντάσσεται στη σχέση Τουρκίας και τουρκοκυπριακής διοίκησης.
Η ενεργειακή σύνδεση έρχεται να προστεθεί στην ήδη υπάρχουσα υποδομή μεταφοράς νερού από την Τουρκία προς τα Κατεχόμενα. Με αυτόν τον τρόπο, η Άγκυρα διευρύνει σταδιακά το δίκτυο υποδομών που συνδέει το βόρειο τμήμα της Κύπρου με την τουρκική επικράτεια.
Το στοιχείο που διαφοροποιεί τη σημερινή εξέλιξη είναι η επιστροφή του Oruc Reis. Το συγκεκριμένο ερευνητικό σκάφος είχε βρεθεί στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο κατά την προηγούμενη δεκαετία, με τις δραστηριότητές του να έχουν συνδεθεί τότε με σεισμικές έρευνες και τις αντιπαραθέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες.
Στη σημερινή περίπτωση, πάντως, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η συγκεκριμένη NAVTEX αφορά εργασίες που σχετίζονται με τη χάραξη και την προετοιμασία του αγωγού και όχι έρευνες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η περιοχή που περιγράφεται αφορά τον θαλάσσιο διάδρομο μεταξύ της νότιας Τουρκίας και του κατεχόμενου βόρειου τμήματος της Κύπρου.
Η εξέλιξη, ωστόσο, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το ενεργειακό αποτύπωμα στην Ανατολική Μεσόγειο αποκτά ξανά ιδιαίτερη σημασία. Παράλληλα με τον τουρκικό σχεδιασμό για τον αγωγό προς τα Κατεχόμενα, Ελλάδα και Κύπρος βρίσκονται σε διαδικασία προώθησης του Great Sea Interconnector, της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.
Η Αθήνα έχει επαναλάβει ότι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης θα αδειοδοτηθεί από την Ελλάδα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ενώ από την ελληνική πλευρά έχει επίσης δηλωθεί ότι δεν έχει ληφθεί απόφαση για αλλαγή της χάραξης του καλωδίου.
Έτσι, δύο διαφορετικά ενεργειακά σχέδια εξελίσσονται παράλληλα στην ίδια ευρύτερη περιοχή: από τη μία η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και από την άλλη η τουρκική προσπάθεια για απευθείας ενεργειακή σύνδεση με τα Κατεχόμενα.
Για τη Λευκωσία, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ενεργειακή επάρκεια. Η δημιουργία και λειτουργία νέων υποδομών υπό τουρκικό έλεγχο ενισχύει στην πράξη τη σύνδεση των Κατεχομένων με την Τουρκία. Η τουρκική πολιτική στην Κύπρο συνδέεται άλλωστε με τη θέση της Άγκυρας υπέρ της «κυριαρχικής ισότητας» και της λύσης δύο κρατών, θέση που δεν ταυτίζεται με το πλαίσιο λύσης που προβλέπουν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Το επόμενο διάστημα αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι έρευνες του Oruc Reis θα δείξουν το πραγματικό χρονοδιάγραμμα του έργου. Η νέα NAVTEX σηματοδοτεί πάντως ότι η Τουρκία περνά από τον σχεδιασμό στην πρακτική προετοιμασία μιας ακόμη υποδομής που συνδέει ενεργειακά και στρατηγικά τα Κατεχόμενα με την τουρκική επικράτεια.
