Σοβαρές αδυναμίες στην κοινωνική πολιτική, με το δημογραφικό και τη στεγαστική κρίση να εντείνουν τις πιέσεις.
Σημαντικά προβλήματα στην αποτελεσματικότητα της κοινωνικής πολιτικής στην Ελλάδα αναδεικνύει η ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2025, διαπιστώνοντας ότι ο μεγάλος αριθμός επιδομάτων δεν μεταφράζεται σε ουσιαστική μείωση της φτώχειας και των κοινωνικών ανισοτήτων.
Η έκθεση καταγράφει παράλληλα σοβαρές προκλήσεις για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, εξαιτίας της επιδείνωσης των δημογραφικών δεδομένων, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι διαπιστώσεις για τη στεγαστική κρίση και τις επιπτώσεις της στην κοινωνική συνοχή.
Πολλά επιδόματα χωρίς ουσιαστική μείωση της φτώχειας
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται οι κοινωνικές παροχές στη χώρα.
Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, το σύστημα κοινωνικής προστασίας παραμένει κατακερματισμένο, καθώς περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό επιδομάτων, χωρίς όμως να επιτυγχάνει την αναμενόμενη μείωση της φτώχειας.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να παρουσιάζει χαμηλές επιδόσεις σε βασικούς κοινωνικούς δείκτες, όπως ο κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, η υλική και κοινωνική στέρηση και οι εισοδηματικές ανισότητες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαπίστωση ότι η μείωση της φτώχειας στηρίζεται κυρίως στις συντάξεις και σε μικρότερο βαθμό στα υπόλοιπα κοινωνικά επιδόματα. Αντίθετα, σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι κοινωνικές μεταβιβάσεις πέραν των συντάξεων έχουν αισθητά μεγαλύτερη συμβολή.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει την ανάγκη καλύτερης στόχευσης των παροχών, ώστε η οικονομική ενίσχυση να κατευθύνεται αποτελεσματικότερα στα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν πραγματικές ανάγκες.
Δημογραφικό: Μεγαλώνει η πίεση στο ασφαλιστικό
Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι επισημάνσεις για το μέλλον των συντάξεων, καθώς η συνεχής επιδείνωση των δημογραφικών δεικτών δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους για το ασφαλιστικό σύστημα.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι το ελληνικό συνταξιοδοτικό μοντέλο εξακολουθεί να εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τον διανεμητικό πρώτο πυλώνα ασφάλισης, γεγονός που το καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτο στις δημογραφικές μεταβολές.
Την ίδια στιγμή, η επαγγελματική και η εθελοντική ιδιωτική ασφάλιση δεν έχουν αναπτυχθεί επαρκώς ώστε να λειτουργούν ως ουσιαστικό συμπλήρωμα στην προστασία του εισοδήματος των μελλοντικών συνταξιούχων.
Όσον αφορά το Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης, η έκθεση αναγνωρίζει ότι μπορεί να συμβάλει μακροπρόθεσμα στη βιωσιμότητα του συστήματος, ωστόσο τα αποτελέσματά του θα γίνουν αισθητά σε μεταγενέστερο χρόνο.
Στεγαστική κρίση: Οι τιμές πιέζουν τα νοικοκυριά
Στο μικροσκόπιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου βρίσκεται και η αγορά κατοικίας, με την έκθεση να αναδεικνύει τη σοβαρή ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
Η περιορισμένη οικοδομική δραστηριότητα κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, ο μεγάλος αριθμός κενών κατοικιών και η αυξημένη επενδυτική αξιοποίηση ακινήτων, μεταξύ άλλων μέσω βραχυχρόνιων μισθώσεων, έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση των σημερινών συνθηκών.
Η ανεπαρκής προσφορά διαθέσιμων κατοικιών ασκεί ανοδικές πιέσεις στις τιμές, δυσκολεύοντας την πρόσβαση των νοικοκυριών σε προσιτή στέγη.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο εκτιμά ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί συντονισμένη κυβερνητική παρέμβαση, με έμφαση τόσο στην ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών όσο και στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών.
Η συνολική εικόνα της έκθεσης αναδεικνύει την ανάγκη αναθεώρησης βασικών πτυχών της κοινωνικής πολιτικής, ώστε οι δημόσιοι πόροι να αποφέρουν μεγαλύτερο κοινωνικό όφελος και να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικότερα οι πιέσεις που δέχονται τα ελληνικά νοικοκυριά.
