Τρεις διαφορετικές χρηματικές κλίμακες δημιουργούν ερωτήματα για αγορές, συναλλαγές και ελέγχους ταυτότητας.
Νέο τοπίο διαμορφώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τις πληρωμές με μετρητά, καθώς από τον Ιούλιο του 2027 τίθενται σε εφαρμογή κοινοί κανόνες που περιορίζουν τις μεγάλες συναλλαγές και ενισχύουν τις διαδικασίες ταυτοποίησης των πελατών.
Το ευρωπαϊκό ανώτατο όριο των 10.000 ευρώ έχει ήδη προκαλέσει συζητήσεις, ιδιαίτερα στην Ελλάδα, όπου οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν πολύ αυστηρότερους περιορισμούς όταν αγοράζουν προϊόντα ή υπηρεσίες από επιχειρήσεις.
Στην πράξη, τρία ποσά έχουν ιδιαίτερη σημασία: τα 500 ευρώ που αποτελούν το υφιστάμενο ελληνικό όριο για συγκεκριμένες πληρωμές, τα 3.000 ευρώ που συνδέονται με τις νέες υποχρεώσεις ταυτοποίησης και τα 10.000 ευρώ που αποτελούν το ευρωπαϊκό ανώτατο όριο.
Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση περιορίζει τις μεγάλες πληρωμές
Η νέα νομοθεσία αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής προσπάθειας για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Οι μεγάλες συναλλαγές με χαρτονομίσματα θεωρούνται δυσκολότερο να παρακολουθηθούν σε σύγκριση με τις πληρωμές που πραγματοποιούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος.
Για τον λόγο αυτόν, ο Κανονισμός 2024/1624 θεσπίζει κοινές απαιτήσεις για τις εμπορικές πληρωμές, επιδιώκοντας μεγαλύτερη διαφάνεια στις συναλλαγές.
Το νέο πλαίσιο δεν καταργεί τη χρήση μετρητών, αλλά περιορίζει συγκεκριμένες πληρωμές μεγάλου ύψους.
Το όριο των 500 ευρώ που ισχύει στην Ελλάδα
Η σημαντικότερη πληροφορία για τους Έλληνες καταναλωτές είναι ότι το όριο των 500 ευρώ παραμένει καθοριστικό.
Όταν η συνολική αξία μιας αγοράς αγαθών ή υπηρεσιών από επιχείρηση ανέρχεται σε 500 ευρώ και άνω, η εξόφληση δεν μπορεί να γίνει με μετρητά.
Για παράδειγμα, η αγορά μιας ηλεκτρικής συσκευής αξίας 800 ευρώ πρέπει να εξοφληθεί με επιτρεπόμενο ηλεκτρονικό ή τραπεζικό μέσο πληρωμής.
Το ίδιο ισχύει και για μεγαλύτερες αγορές, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει γενικό ανώτατο όριο 10.000 ευρώ.
Τι σημαίνουν τα 3.000 ευρώ για την ταυτοποίηση
Από το 2027 ενισχύονται οι διαδικασίες ελέγχου της ταυτότητας σε περιστασιακές συναλλαγές με μετρητά αξίας τουλάχιστον 3.000 ευρώ, όταν αυτές πραγματοποιούνται από υπόχρεες επιχειρήσεις και επαγγελματίες.
Η διαδικασία περιλαμβάνει την εξακρίβωση και επαλήθευση των στοιχείων του πελάτη, με στόχο να περιορίζεται η δυνατότητα πραγματοποίησης συναλλαγών χωρίς επαρκή στοιχεία ταυτοποίησης.
Πρόκειται για μέτρο ελέγχου και όχι για νέα γενική άδεια πληρωμών με μετρητά μέχρι τις 3.000 ευρώ.
Η διαφορά είναι ουσιαστική, καθώς οι εθνικοί περιορισμοί εξακολουθούν να καθορίζουν ποιες πληρωμές επιτρέπονται.
Το όριο των 10.000 ευρώ και οι εξαιρέσεις
Το νέο ευρωπαϊκό ανώτατο όριο θα εφαρμόζεται στις εμπορικές και επαγγελματικές συναλλαγές.
Οι χώρες που έχουν ήδη χαμηλότερα όρια θα μπορούν να τα διατηρήσουν, με αποτέλεσμα να εξακολουθήσουν να υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα κράτη μέλη.
Αντίθετα, οι πληρωμές μεταξύ φυσικών προσώπων που δεν ενεργούν στο πλαίσιο επαγγελματικής δραστηριότητας εξαιρούνται από το συγκεκριμένο όριο του ευρωπαϊκού κανονισμού.
Οι συναλλαγές αυτές μπορεί πάντως να υπόκεινται σε άλλους εθνικούς ή φορολογικούς κανόνες.
Τι ισχύει όταν ταξιδεύουμε με μετρητά
Μια ακόμη σημαντική διάκριση αφορά τη μεταφορά χρημάτων.
Η κατοχή χαρτονομισμάτων δεν ταυτίζεται με την πραγματοποίηση μιας εμπορικής πληρωμής.
Ο νέος κανονισμός δεν απαγορεύει γενικά σε κάποιον να έχει στην κατοχή του περισσότερα από 10.000 ευρώ.
Ωστόσο, κατά την είσοδο ή την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η μεταφορά μετρητών αξίας 10.000 ευρώ ή μεγαλύτερης απαιτεί δήλωση στις τελωνειακές αρχές.
Η υποχρέωση αυτή αφορά τον έλεγχο της διακίνησης χρημάτων στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης και είναι διαφορετική από τους περιορισμούς των εμπορικών πληρωμών.
Τι θα αλλάξει τελικά στην καθημερινότητα
Οι μεγαλύτερες αλλαγές αναμένονται στις χώρες όπου σήμερα επιτρέπονται εμπορικές πληρωμές με υψηλά ποσά μετρητών ή δεν υπάρχει γενικό ανώτατο όριο.
Στην Ελλάδα, όπου οι συναλλαγές ιδιωτών με επιχειρήσεις υπόκεινται ήδη σε αυστηρότερο πλαίσιο, η εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού δεν συνεπάγεται αύξηση του επιτρεπόμενου ποσού πληρωμής.
Για καταναλωτές και επαγγελματίες, το βασικό ζητούμενο είναι να διακρίνουν τις υποχρεώσεις ταυτοποίησης από τα όρια πληρωμών και να γνωρίζουν ποιοι κανόνες εφαρμόζονται σε κάθε είδος συναλλαγής.
