Στη Βουλή εισάγεται την Τρίτη 13 Οκτωβρίου το νομοσχέδιο για τον περιορισμό της πρόσβασης των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με στόχο να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ρύθμιση προβλέπει ότι παιδιά που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις καλυπτόμενες πλατφόρμες, ενώ την ευθύνη για την επαλήθευση της ηλικίας θα έχουν οι πάροχοι των υπηρεσιών. Η ψήφιση του νομοσχεδίου στην Ολομέλεια έχει προγραμματιστεί για τις 22 Οκτωβρίου, σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Υγείας στις 12 Οκτωβρίου.
Επαλήθευση ηλικίας χωρίς υποχρεωτική χρήση του Kids Wallet
Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου είναι ότι οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να εφαρμόζουν αποτελεσματικές, αξιόπιστες και αναλογικές μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών τους. Το σχέδιο νόμου δεν επιβάλλει έναν και μοναδικό τεχνικό τρόπο ελέγχου, ούτε καθιστά υποχρεωτική τη χρήση του Kids Wallet ή του Gov.gr Wallet. Τα δύο εργαλεία αναφέρονται ως ενδεικτικές λύσεις, καθώς επιτρέπουν την επιβεβαίωση του ηλικιακού ορίου με περιορισμένη χρήση προσωπικών δεδομένων.
Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στο να επιβεβαιώνεται ότι ένας χρήστης πληροί το ηλικιακό κριτήριο, χωρίς να απαιτείται η κοινοποίηση περισσότερων προσωπικών πληροφοριών από όσες είναι απαραίτητες. Παράλληλα, οι πάροχοι θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι μηχανισμοί ελέγχου λειτουργούν στην πράξη και δεν παρακάμπτονται εύκολα.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη αφορά τον τρόπο υπολογισμού της ηλικίας. Για τους σκοπούς της συγκεκριμένης ρύθμισης, τα παιδιά που έχουν γεννηθεί το ίδιο ημερολογιακό έτος θα αντιμετωπίζονται ως ενιαία ηλικιακή ομάδα, με το σχετικό όριο να θεωρείται ότι συμπληρώνεται την 1η Ιανουαρίου του έτους κατά το οποίο φτάνουν στην προβλεπόμενη ηλικία. Με αυτόν τον τρόπο, η εφαρμογή του μέτρου δεν θα εξαρτάται από την ακριβή ημερομηνία γέννησης κάθε παιδιού.
Ποιοι θα ελέγχουν τη συμμόρφωση των πλατφορμών
Η εποπτεία θα ασκείται από τις ήδη αρμόδιες αρχές, μεταξύ των οποίων το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους. Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών, θα διαδραματίζει ρόλο στη διαβίβαση υποθέσεων προς τις αρμόδιες αρχές άλλων κρατών-μελών, όταν οι πλατφόρμες έχουν την έδρα τους εκτός Ελλάδας.
Για τις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να αναλάβει την έρευνα και την επιβολή κυρώσεων, εφόσον έχει ήδη κινήσει σχετική διαδικασία. Σε διαφορετική περίπτωση, η αρμοδιότητα παραμένει στο κράτος-μέλος εγκατάστασης του παρόχου, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Το νομοσχέδιο δεν προβλέπει τη δημιουργία νέου εποπτικού φορέα ούτε θεσπίζει ένα ξεχωριστό σύστημα προστίμων. Η εφαρμογή του στηρίζεται στις υφιστάμενες αρμοδιότητες και στους μηχανισμούς της ευρωπαϊκής Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA).
Η προστασία των ανηλίκων και το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Η κυβερνητική πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση στην Ευρώπη για τα όρια της πρόσβασης των παιδιών στα κοινωνικά δίκτυα. Η ελληνική κυβέρνηση επικαλείται κινδύνους που σχετίζονται με την υπερβολική χρήση των ψηφιακών πλατφορμών, τις διαταραχές ύπνου, τις δυσκολίες συγκέντρωσης, την έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και τις πιθανές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η κυβέρνηση στο πλαίσιο της επεξεργασίας του σχεδίου, ένας στους τέσσερις μαθητές δηλώνει ότι κάνει υπερβολική χρήση και χρειάζεται βοήθεια για να τη μειώσει. Το επιχείρημα αυτό χρησιμοποιείται για να υποστηριχθεί η ανάγκη παρέμβασης όχι μόνο στο περιεχόμενο που βλέπουν οι ανήλικοι, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο οι πλατφόρμες σχεδιάζουν τις υπηρεσίες τους, επιδιώκοντας να κρατούν τους χρήστες συνδεδεμένους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η πρόταση κανονισμού EU KIDS Act κινείται προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της ψηφιακής ασφάλειας των παιδιών, με ευρύτερο πεδίο που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η πρόταση δεν αποτελεί ακόμη ισχύοντα ευρωπαϊκό κανόνα και η νομοθετική της πορεία παραμένει ξεχωριστή από την ελληνική πρωτοβουλία.
Η έναρξη εφαρμογής του ελληνικού μέτρου έχει οριστεί για την 1η Ιανουαρίου 2027, εφόσον ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη νομοθετική διαδικασία. Το κρίσιμο ζήτημα θα είναι η πρακτική εφαρμογή του: κατά πόσο οι πλατφόρμες θα μπορούν να επαληθεύουν αξιόπιστα την ηλικία των χρηστών, χωρίς να υπονομεύεται η ιδιωτικότητά τους, και πώς θα αντιμετωπίζονται οι παραβιάσεις σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που δεν περιορίζεται στα εθνικά σύνορα.
