Σε καθεστώς αυξημένης επιτήρησης τίθεται η διαχείριση των ιδιωτικών οικοπέδων σε όλη τη χώρα, καθώς έως τις 15 Ιουνίου οι υπόχρεοι καλούνται να έχουν ολοκληρώσει τον καθαρισμό από εύφλεκτη ύλη και να τον έχουν δηλώσει στην ειδική πλατφόρμα του κράτους, στο πλαίσιο των μέτρων πρόληψης πυρκαγιών που ισχύουν έως το τέλος της αντιπυρικής περιόδου.
Από την 1η Απριλίου έχει ξεκινήσει η περίοδος υποχρεωτικών καθαρισμών οικοπέδων, με το κράτος να θέτει ως βασική προτεραιότητα τη μείωση της καύσιμης ύλης ενόψει του καλοκαιριού. Οι ιδιοκτήτες, νομέες, επικαρπωτές ή μισθωτές ακινήτων υποχρεούνται να απομακρύνουν ξερά χόρτα, κλαδιά, θάμνους και κάθε εύφλεκτο υλικό από ιδιωτικούς και ακάλυπτους χώρους, οι οποίοι πρέπει να παραμένουν σε κατάσταση καθαριότητας έως και τις 31 Οκτωβρίου.
Η υποχρέωση δεν περιορίζεται στα εντός σχεδίου οικόπεδα, αλλά επεκτείνεται και σε εκτός σχεδίου εκτάσεις υπό προϋποθέσεις, όπως η ύπαρξη κτίσματος, ενώ καλύπτει επίσης ακάλυπτους χώρους εντός οικισμών και περιοχές σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όριά τους, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.
Κεντρικό στοιχείο του πλαισίου αποτελεί η ηλεκτρονική δήλωση καθαρισμού στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών, μέσω της πλατφόρμας https://akatharista.apps.gov.gr, με δυνατότητα εξυπηρέτησης και μέσω ΚΕΠ ή Πυροσβεστικών Υπηρεσιών για περιπτώσεις αδυναμίας χρήσης ψηφιακών υπηρεσιών.
Το σύστημα κυρώσεων είναι κλιμακωτό και περιλαμβάνει πρόστιμα τόσο για τη μη δήλωση όσο και για τον μη καθαρισμό. Η μη υποβολή δήλωσης επισύρει πρόστιμο 100 ευρώ, ενώ σε περίπτωση που δεν έχει πραγματοποιηθεί ούτε καθαρισμός ούτε δήλωση, το πρόστιμο ανέρχεται σε 500 ευρώ. Παράλληλα, για μη καθαρισμό οικοπέδου προβλέπεται πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ, ενώ προβλέπεται και αυτεπάγγελτος καθαρισμός από τον δήμο με καταλογισμό της δαπάνης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ακρίβεια των δηλώσεων, καθώς η ψευδής δήλωση καθαρισμού συνιστά ποινικό αδίκημα, με προβλεπόμενη ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική κύρωση 5.000 ευρώ.
Στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής πρόληψης, το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας προωθεί και νέες πρακτικές διαχείρισης της καύσιμης ύλης, όπως η προδιαγεγραμμένη καύση και η ελεγχόμενη βόσκηση, που εφαρμόζονται ήδη σε χώρες με εκτεταμένη εμπειρία στην αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών. Οι παρεμβάσεις αυτές υλοποιούνται με τη συμμετοχή επιστημονικών φορέων και πανεπιστημίων, με στόχο τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.
Η πολιτεία απευθύνει έκκληση για υπευθυνότητα και συνεργασία, επισημαίνοντας ότι η πρόληψη παραμένει καθοριστικός παράγοντας για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος κατά τη θερινή περίοδο.
