Οκτώ χρόνια συμπληρώθηκαν από τον θάνατο του Ζακ Κωστόπουλου στην οδό Γλάδστωνος, με εκατοντάδες διαδηλωτές να συγκεντρώνονται τη Δευτέρα στο σημείο όπου έχασε τη ζωή του και να πραγματοποιούν πορεία προς το Σύνταγμα. Ανάμεσά τους βρέθηκε και η Μάγδα Φύσσα, ενώ η φετινή κινητοποίηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η δικαστική υπόθεση έχει ήδη οδηγήσει σε καταδίκες δύο κατηγορουμένων σε δεύτερο βαθμό.
Η οδός Γλάδστωνος βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο μιας πορείας μνήμης για τον Ζακ Κωστόπουλο. Οκτώ χρόνια μετά τα γεγονότα της 21ης Σεπτεμβρίου 2018, πολίτες, συλλογικότητες και άνθρωποι που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις για την υπόθεση συγκεντρώθηκαν στο σημείο του θανάτου του και κατευθύνθηκαν προς την πλατεία Συντάγματος.
Το κάλεσμα για τη συγκέντρωση είχε απευθύνει, μεταξύ άλλων, η ομάδα «Justice for Zak/Zackie», με το σημείο εκκίνησης να βρίσκεται στη Γλάδστωνος. Αντίστοιχες συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν και σε άλλες πόλεις, μεταξύ των οποίων η Θεσσαλονίκη, η Κομοτηνή, η Ξάνθη και η Πάτρα.
Η παρουσία της Μάγδας Φύσσα
Ιδιαίτερο συμβολισμό είχε η παρουσία της Μάγδας Φύσσα στην κινητοποίηση. Η μητέρα του Παύλου Φύσσα, ο οποίος δολοφονήθηκε στο Κερατσίνι το 2013, έχει συνδέσει δημόσια την παρουσία της με αγώνες μνήμης και διεκδίκησης δικαιοσύνης για θύματα πολιτικής και κοινωνικής βίας.
Η παρουσία της στην πορεία για τον Ζακ Κωστόπουλο καταγράφηκε από φωτογραφικά πρακτορεία και μέσα ενημέρωσης, καθώς βρέθηκε μαζί με τους συγκεντρωμένους στο σημείο της Γλάδστωνος.
Οι συμμετέχοντες τοποθέτησαν, όπως και σε προηγούμενες επετείους, συμβολική πινακίδα με την ονομασία «Οδός Zackie Oh», ενώ η πορεία κινήθηκε στο κέντρο της Αθήνας με συνθήματα που αφορούσαν τη μνήμη του Ζακ, την καταπολέμηση του φασισμού και την προστασία των δικαιωμάτων της LGBTQI+ κοινότητας.
Από τη Γλάδστωνος στη δικαστική αίθουσα
Η υπόθεση του Ζακ Κωστόπουλου έχει αποτελέσει μία από τις πλέον συζητημένες δικαστικές υποθέσεις των τελευταίων ετών. Στις 21 Σεπτεμβρίου 2018, ο 33χρονος τότε ακτιβιστής και queer καλλιτέχνης τραυματίστηκε θανάσιμα στην οδό Γλάδστωνος, έξω από κοσμηματοπωλείο.
Η υπόθεση οδηγήθηκε στα δικαστήρια και οι δύο ιδιώτες που είχαν κατηγορηθεί για τη συμμετοχή τους στον ξυλοδαρμό καταδικάστηκαν πρωτοδίκως σε κάθειρξη 10 ετών ο καθένας για θανατηφόρα σωματική βλάβη.
Η δευτεροβάθμια δίκη ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2024. Το Μικτό Ορκωτό Εφετείο έκρινε ομόφωνα ενόχους τους Σπυρίδωνα Δημόπουλο και Αθανάσιο Χορταριά για θανατηφόρα σωματική βλάβη, επιβάλλοντας ποινή κάθειρξης πέντε ετών στον πρώτο και έξι ετών στον δεύτερο.
Το δικαστήριο αναγνώρισε και στους δύο το ελαφρυντικό του σύννομου πρότερου βίου. Στην περίπτωση του Σπυρίδωνα Δημόπουλου αναγνωρίστηκε επιπλέον ελαφρυντικό που συνδέεται με την ανάρμοστη συμπεριφορά του παθόντος, όπως προβλέπεται από τον Ποινικό Κώδικα.
Η κατάσταση των δύο καταδικασθέντων
Μετά την απόφαση του Εφετείου, ο Αθανάσιος Χορταριάς οδηγήθηκε στη φυλακή, ενώ ο Σπυρίδων Δημόπουλος τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό, όπως είχε συμβεί και μετά την πρωτόδικη απόφαση.
Τον Οκτώβριο του 2024 απορρίφθηκε από το αρμόδιο δικαστήριο αίτημα του Χορταριά για αναστολή της έκτισης της ποινής του, με αποτέλεσμα να παραμείνει κρατούμενος. Αντίστοιχο αίτημα απορρίφθηκε και τον Μάρτιο του 2025.
Η δικαστική εξέλιξη αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά σημεία αναφοράς στις ετήσιες κινητοποιήσεις μνήμης. Οι διοργανωτές εξακολουθούν να συνδέουν την υπόθεση με ζητήματα βίας, διακρίσεων και δικαιωμάτων των LGBTQI+ ανθρώπων, ενώ η οικογένεια και οι υποστηρικτές του Ζακ επιμένουν στη διατήρηση της υπόθεσης στη δημόσια μνήμη.
Μια υπόθεση που άλλαξε τον δημόσιο διάλογο
Ο θάνατος του Ζακ Κωστόπουλου δεν περιορίστηκε από την πρώτη στιγμή στη δικαστική του διάσταση. Το βιντεοληπτικό υλικό από την οδό Γλάδστωνος, η δημόσια συζήτηση για τη χρήση βίας από ιδιώτες και αστυνομικούς και η συζήτηση γύρω από την ταυτότητα και τα δικαιώματα του θύματος έφεραν την υπόθεση στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου.
Ξεχωριστή ήταν και η δικαστική μεταχείριση των αστυνομικών που είχαν εμπλακεί στο περιστατικό. Σε πειθαρχικό επίπεδο, το 2022 το αρμόδιο Συμβούλιο της ΕΛ.ΑΣ. αποφάσισε την αθώωσή τους.
Οκτώ χρόνια μετά, η Γλάδστωνος παραμένει για τους συμμετέχοντες στις πορείες όχι απλώς ένας δρόμος στο κέντρο της Αθήνας, αλλά ένας τόπος μνήμης. Η ετήσια επιστροφή στο ίδιο σημείο λειτουργεί ως υπενθύμιση μιας υπόθεσης που πέρασε από την αστυνομική έρευνα στις δικαστικές αίθουσες και εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για τη συζήτηση γύρω από τη βία, τις διακρίσεις και τα δικαιώματα της LGBTQI+ κοινότητας.
