Ένα νέο αυστηρό αλλά και προστατευτικό πλαίσιο για την αγορά καταναλωτικής πίστης προωθεί το υπουργείο Ανάπτυξης, με στόχο την αποτροπή δημιουργίας νέας γενιάς κόκκινων δανείων και την ενίσχυση της διαφάνειας στις τραπεζικές και χρηματοπιστωτικές συναλλαγές. Το νομοσχέδιο, που ενσωματώνει ευρωπαϊκή οδηγία και αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, φέρνει αλλαγές σε δάνεια, πιστωτικές πρακτικές και σύγχρονες μορφές χρηματοδότησης όπως το «Buy Now – Pay Later».
Στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της προστασίας των καταναλωτών και της αποτροπής της υπερχρέωσης των νοικοκυριών κινείται το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο ενσωματώνει την Οδηγία 2023/2225 της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναμένεται να τεθεί άμεσα σε δημόσια διαβούλευση.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το νέο πλαίσιο επιδιώκει να βάλει φρένο σε πρακτικές που οδηγούν στη δημιουργία νέων «κόκκινων» καταναλωτικών δανείων, να ενισχύσει τη διαφάνεια και να βελτιώσει την πληροφόρηση των δανειοληπτών, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να περιορίσει φαινόμενα καταχρηστικών πρακτικών και πιθανής αισχροκέρδειας από την πλευρά των πιστωτικών φορέων.
Το νομοσχέδιο αφορά καταναλωτικά δάνεια έως 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις και εισάγει σημαντικές αλλαγές τόσο στον τρόπο ενημέρωσης των πολιτών όσο και στα όρια κόστους των δανείων. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, το συνολικό κόστος αποπληρωμής –μαζί με τόκους– δεν θα μπορεί να υπερβαίνει ένα εύρος μεταξύ 30% και 50% πάνω από το αρχικό κεφάλαιο, ακολουθώντας αντίστοιχες πρακτικές που εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Παράλληλα, θεσπίζεται δικαίωμα υπαναχώρησης για τον καταναλωτή εντός 14 ημερών από τη σύναψη της σύμβασης, χωρίς υποχρέωση αιτιολόγησης, ενισχύοντας το πλαίσιο προστασίας των δανειοληπτών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαφάνεια και στον προληπτικό έλεγχο. Οι πιστωτικοί φορείς θα υποχρεούνται να παρέχουν σαφείς και συγκρίσιμες πληροφορίες πριν από τη σύναψη κάθε σύμβασης, καθώς και να προχωρούν σε ουσιαστική αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας των πελατών τους. Σε περίπτωση απόρριψης αίτησης, θα απαιτείται ενημέρωση του καταναλωτή για τους λόγους της απόφασης.
Το πλαίσιο εισάγει επίσης ανώτατο όριο στο Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (ΣΕΠΕ), το οποίο εκτιμάται ότι θα μπορεί να φθάνει περίπου έως το 40% της πίστωσης, με τον υπολογισμό να περιλαμβάνει όχι μόνο το επιτόκιο αλλά και πρόσθετες τραπεζικές χρεώσεις, όπως έξοδα εξέτασης φακέλου.
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για τη διαχείριση καθυστερήσεων στην αποπληρωμή. Οι πιστωτές θα υποχρεούνται να ενημερώνουν έγκαιρα τους οφειλέτες που καθυστερούν τις δόσεις τους και να προτείνουν εναλλακτικές ρυθμίσεις, όπως αναδιάρθρωση του δανείου, πριν από την ενεργοποίηση πιο αυστηρών μέτρων.
Το νομοσχέδιο επεκτείνει το πεδίο ρύθμισης και στις σύγχρονες μορφές χρηματοδότησης, όπως τα σχήματα «Buy Now – Pay Later», τα οποία τα τελευταία χρόνια έχουν αποκτήσει σημαντική παρουσία στην αγορά. Οι επιχειρήσεις που προσφέρουν τέτοιες υπηρεσίες θα υποχρεούνται να ελέγχουν την πιστοληπτική ικανότητα των καταναλωτών πριν εγκρίνουν συναλλαγές, με στόχο την αποφυγή υπερχρέωσης.
Τέλος, το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από ενίσχυση της εποπτείας της αγοράς, αυστηρότερες κυρώσεις για παραβάσεις και πρόβλεψη πρόσβασης των πολιτών σε υπηρεσίες συμβουλευτικής διαχείρισης οφειλών, καθώς και δράσεις χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης, με έμφαση στην πρόληψη αντί της εκ των υστέρων αντιμετώπισης των προβλημάτων.
