Η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει πότε ισχύει η πενταετής παραγραφή και τι συμβαίνει με παλαιούς καταλογισμούς.
Νέα δεδομένα για τις εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις δημιουργούν οι διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ σχετικά με την παραγραφή, καθώς αποσαφηνίζονται οι περιπτώσεις στις οποίες η Εφορία μπορεί να προχωρήσει σε ελέγχους και καταλογισμούς ακόμη και μετά την παρέλευση πέντε ετών.
Η εγκύκλιος Ε.2072/2026, που εκδόθηκε στις 9 Νοεμβρίου, ενσωματώνει τις κατευθύνσεις που προκύπτουν από την απόφαση 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας και αφορά την εφαρμογή των χρονικών περιορισμών στις φορολογικές διαδικασίες.
Το βασικό ζήτημα είναι η διάκριση μεταξύ της κανονικής πενταετούς παραγραφής και των ειδικών περιπτώσεων στις οποίες ο νόμος επιτρέπει την επέκταση της προθεσμίας έως τα δέκα χρόνια.
Πενταετία ο κανόνας για τις φορολογικές υποθέσεις
Η φορολογική νομοθεσία προβλέπει, κατά κανόνα, ότι το Δημόσιο διαθέτει συγκεκριμένο χρονικό διάστημα για να ελέγξει μια φορολογική υπόθεση και να προχωρήσει στην έκδοση των σχετικών πράξεων.
Η πενταετία αποτελεί τη βασική προθεσμία παραγραφής, με την αφετηρία υπολογισμού της να καθορίζεται από τις διατάξεις που ισχύουν για κάθε φορολογική υποχρέωση.
Η συμπλήρωση του νόμιμου χρόνου περιορίζει τη δυνατότητα της φορολογικής διοίκησης να επιβάλει νέους καταλογισμούς για την ίδια υπόθεση.
Υπάρχουν, ωστόσο, ειδικές περιπτώσεις στις οποίες η νομοθεσία επιτρέπει μεγαλύτερη διάρκεια ελέγχου.
Πότε ενεργοποιείται η δεκαετής παραγραφή
Η δυνατότητα επέκτασης του ελέγχου στη δεκαετία δεν αποτελεί γενικό κανόνα και απαιτεί την ύπαρξη συγκεκριμένων προϋποθέσεων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα νέα στοιχεία που ενδέχεται να προκύψουν για μια φορολογική υπόθεση, καθώς και ο χρόνος κατά τον οποίο αυτά περιήλθαν στη γνώση της φορολογικής διοίκησης.
Για τις περιπτώσεις που καλύπτουν οι σχετικές διευκρινίσεις, δεν αρκεί να εντοπιστεί εκ των υστέρων μια παράβαση για να παραταθεί αυτομάτως η παραγραφή.
Απαιτείται να πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, οι οποίες εξετάζονται με βάση τα πραγματικά περιστατικά κάθε υπόθεσης.
Στο μικροσκόπιο οι φορολογικές χρήσεις 2012-2017
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι παλαιότερες φορολογικές χρήσεις, καθώς αρκετές υποθέσεις έχουν απασχολήσει τη φορολογική διοίκηση και τη Δικαιοσύνη σχετικά με τα χρονικά όρια των ελέγχων.
Οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας έχουν διαμορφώσει σημαντικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή της παραγραφής, ιδίως όταν οι φορολογικές αρχές επιχειρούν να εκδώσουν πράξεις καταλογισμού πολλά χρόνια μετά το ελεγχόμενο φορολογικό έτος.
Για τις χρήσεις 2012 έως 2017, η εξέταση των σχετικών προθεσμιών μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία, χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι όλες οι υποθέσεις της περιόδου έχουν αυτομάτως παραγραφεί.
Κάθε περίπτωση απαιτεί ξεχωριστή αξιολόγηση, καθώς ενδέχεται να υπάρχουν ειδικές διατάξεις ή νόμιμοι λόγοι παράτασης.
Τι ισχύει για πλαστά και εικονικά τιμολόγια
Οι κανόνες παραγραφής επηρεάζουν και υποθέσεις σοβαρών φορολογικών παραβάσεων, όπως η χρήση πλαστών παραστατικών, η έκδοση εικονικών τιμολογίων και η καταχώριση ανύπαρκτων συναλλαγών.
Η ύπαρξη τέτοιων παραβάσεων δεν σημαίνει ότι η Εφορία μπορεί να πραγματοποιεί ελέγχους χωρίς χρονικό περιορισμό.
Αντίθετα, η δυνατότητα καταλογισμού εξαρτάται από τις διατάξεις που εφαρμόζονται στη συγκεκριμένη περίπτωση και από το εάν έχει συμπληρωθεί ο προβλεπόμενος χρόνος παραγραφής.
Μπορούν να ακυρωθούν παλιά πρόστιμα;
Για όσους έχουν ήδη λάβει πράξεις καταλογισμού, η παραγραφή μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο ζήτημα στην εξέταση της νομιμότητάς τους.
Εφόσον προκύπτει ότι η φορολογική διοίκηση ενήργησε μετά την εκπνοή της νόμιμης προθεσμίας, ενδέχεται να υπάρχει δυνατότητα αμφισβήτησης της πράξης.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι τα πρόστιμα ή οι φόροι διαγράφονται αυτομάτως.
Η ακύρωση καταλογισμών προϋποθέτει την εφαρμογή των νόμιμων διαδικασιών, ενώ η δυνατότητα επιστροφής ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί εξαρτάται από τις ειδικές συνθήκες κάθε υπόθεσης.
Η νέα εγκύκλιος αποκτά ιδιαίτερη σημασία για επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και φυσικά πρόσωπα με εκκρεμείς φορολογικές διαφορές, καθώς προσφέρει διευκρινίσεις για τα χρονικά όρια μέσα στα οποία μπορεί να κινηθεί η φορολογική διοίκηση.
