Οικονομική ενίσχυση για συνταξιούχους και ειδικές κατηγορίες ασφαλισμένων προβλέπει το επίδομα απόλυτης αναπηρίας, το οποίο συνδέεται με την ανάγκη συνεχούς συμπαράστασης άλλου προσώπου και χορηγείται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Σημαντική οικονομική ενίσχυση προβλέπει η νομοθεσία για περιπτώσεις ασφαλισμένων και συνταξιούχων των οποίων η κατάσταση υγείας απαιτεί συνεχή φροντίδα και αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης. Το λεγόμενο Επίδομα Απόλυτης Αναπηρίας συνδέεται με τη γνωμάτευση των υγειονομικών επιτροπών του ΚΕΠΑ και την ένδειξη «συμπαράσταση έτερου προσώπου», όμως δεν αποτελεί αυτόματη παροχή, καθώς προϋποθέτει συγκεκριμένα ασφαλιστικά κριτήρια.
Σύμφωνα με το πλαίσιο που εφαρμόζει ο e-ΕΦΚΑ, δικαιούχοι μπορεί να είναι συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας, συνταξιούχοι λόγω θανάτου υπό συγκεκριμένες ασφαλιστικές προϋποθέσεις, καθώς και ορισμένες ειδικές περιπτώσεις συνταξιούχων λόγω γήρατος, κυρίως όταν υπάρχει πλήρης τύφλωση. Αντίθετα, ασφαλισμένοι που δεν έχουν ακόμη συνταξιοδοτηθεί δεν δικαιούνται την παροχή, ακόμη κι αν υπάρχει σχετική ιατρική γνωμάτευση.
Για τους συνταξιούχους λόγω αναπηρίας, η αναγνώριση ανάγκης συμπαράστασης συνεπάγεται άμεση προσαύξηση της σύνταξης. Στις συντάξεις χηρείας, το δικαίωμα εξαρτάται από το χρόνο πρώτης ασφάλισης του θανόντος, ενώ για τις συντάξεις γήρατος το πεδίο εφαρμογής είναι σημαντικά περιορισμένο.
Το ύψος της ενίσχυσης διαφοροποιείται ανάλογα με τον χρόνο ασφάλισης. Για ασφαλισμένους πριν το 1993, η προσαύξηση μπορεί να φτάσει έως και το 50% της σύνταξης, με ανώτατο όριο τα 671,40 ευρώ για το 2026. Για όσους ασφαλίστηκαν μετά το 1993, το ποσό είναι σταθερό και διαμορφώνεται στα 201,71 ευρώ μηνιαίως.
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί το εξωιδρυματικό επίδομα για ασφαλισμένους με παραπληγία ή τετραπληγία, εφόσον το ποσοστό αναπηρίας υπερβαίνει το 67%. Σε αυτές τις περιπτώσεις, χορηγείται η ευνοϊκότερη παροχή, με το ποσό να φθάνει περίπου τα 846 ευρώ.
Η διαδικασία χορήγησης έχει πλέον ψηφιοποιηθεί. Αρχικά, απαιτείται αίτηση στην Εθνική Πύλη Αναπηρίας για αξιολόγηση από το ΚΕΠΑ. Στη συνέχεια, μετά την έκδοση της γνωμάτευσης, ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει ηλεκτρονική αίτηση στον e-ΕΦΚΑ, εντός τεσσάρων μηνών, ώστε να διασφαλιστεί και τυχόν αναδρομική καταβολή.
Το επίδομα αυτό εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο κοινωνικής προστασίας για άτομα με αυξημένες ανάγκες φροντίδας, αναγνωρίζοντας το πρόσθετο οικονομικό βάρος που συνεπάγεται η απώλεια αυτονομίας στην καθημερινή ζωή.
