Δημοσιεύθηκε η εφαρμοστική απόφαση για τον υποχρεωτικό καθαρισμό οικοπέδων, καθιερώνοντας ενιαίο χρονικό πλαίσιο συμμόρφωσης, αυστηρότερες κυρώσεις και διαδικαστικές εγγυήσεις για τους πολίτες.
Σε ισχύ τίθεται το νέο πλαίσιο για τον ετήσιο αντιπυρικό καθαρισμό οικοπέδων, μετά τη δημοσίευση της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης στο ΦΕΚ Β΄2323. Η απόφαση, που φέρει την υπογραφή του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Ευάγγελος Τουρνάς, εξειδικεύει τις προβλέψεις του νόμου 5281/2026 («Ενεργή Μάχη»), εισάγοντας ένα πιο συγκροτημένο σύστημα πρόληψης πυρκαγιών στον αστικό και περιαστικό χώρο.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο διαμορφώθηκε έπειτα από δημόσια διαβούλευση, με ουσιαστική συμβολή της ΠΟΜΙΔΑ, πολλές από τις προτάσεις της οποίας ενσωματώθηκαν στις τελικές ρυθμίσεις. Βασική φιλοσοφία του μέτρου είναι η ενίσχυση της πρόληψης και η ενθάρρυνση της συμμόρφωσης, αντί της αποκλειστικής έμφασης στις κυρώσεις.
Ο υποχρεωτικός καθαρισμός αφορά οικόπεδα εντός σχεδίου, εντός οικισμών και σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όριά τους, καθώς και εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, υπό προϋποθέσεις. Στις εργασίες περιλαμβάνονται η απομάκρυνση ξερής βλάστησης και εύφλεκτων υλικών, ο καθαρισμός από κλαδιά και απορρίμματα, καθώς και η αραίωση της πυκνής βλάστησης. Εξαιρούνται οι συντηρούμενοι κήποι κατοικιών.
Υπόχρεοι είναι ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές ή χρήστες ακινήτων, καθώς και φορείς του Δημοσίου για τα ακίνητα που διαχειρίζονται. Η νέα ρύθμιση καθιερώνει ενιαία προθεσμία 76 ημερών, από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους, για την ολοκλήρωση του καθαρισμού και την υποβολή σχετικής δήλωσης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα akatharista.gov.gr.
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, προβλέπεται αυτεπάγγελτος καθαρισμός από τον οικείο δήμο, με το κόστος να επιβαρύνει τον υπόχρεο. Παράλληλα, τα διοικητικά πρόστιμα αυξάνονται, φθάνοντας στο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο τα 200 ευρώ και ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ.
Το νέο πλαίσιο εισάγει, ωστόσο, και δικλείδες προστασίας για τους πολίτες, όπως η υποχρεωτική προηγούμενη ενημέρωση πριν την επιβολή προστίμου και η δυνατότητα μείωσης αυτού κατά 50% σε περίπτωση συμμόρφωσης κατόπιν ένστασης. Επιπλέον, μειώνονται τα πρόστιμα για μη υποβολή δήλωσης, τα οποία διαμορφώνονται στα 500 ευρώ αν δεν έχει γίνει καθαρισμός και στα 100 ευρώ αν έχει πραγματοποιηθεί αλλά δεν έχει δηλωθεί.
Ηπιότερες καθίστανται και οι ποινικές κυρώσεις για ψευδή δήλωση, με πρόβλεψη φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ, ενώ η ποινική δίωξη αναστέλλεται έως την εξέταση τυχόν ένστασης.
Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για όσους δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακά μέσα, καθώς δίνεται η δυνατότητα υποβολής δήλωσης μέσω ΚΕΠ ή Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, σε περιπτώσεις όπως προχωρημένη ηλικία, αναπηρία ή τεχνικές δυσκολίες.
Οι δήμοι καλούνται να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο, ορίζοντας χώρους για τη συγκέντρωση των υπολειμμάτων καθαρισμού και μεριμνώντας για την αποκομιδή τους, επιλύοντας ένα διαχρονικό πρόβλημα διαχείρισης.
Οι αλλαγές αυτές, στις οποίες συνέβαλε και ο πρώην υπουργός Γιάννης Κεφαλογιάννης, εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της πολιτικής προστασίας ενόψει της αντιπυρικής περιόδου, η οποία εκτείνεται από την 1η Μαΐου έως τις 31 Οκτωβρίου.
Με την έναρξη της περιόδου αυξημένου κινδύνου, οι αρμόδιοι φορείς απευθύνουν έκκληση για έγκαιρη συμμόρφωση, τονίζοντας ότι η πρόληψη των πυρκαγιών αποτελεί ζήτημα συλλογικής ευθύνης, που συνδέεται άμεσα με την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.
