Σε ισχύ από την 1η Μαΐου 2026 η νέα διαδικασία για την απόδοση μισθίου και λόγω λήξης μίσθωσης, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών και την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων.
Σε εφαρμογή τέθηκε από την 1η Μαΐου 2026 μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών στο δίκαιο των μισθώσεων, με τον Νόμο 5221/2025 να επεκτείνει τη δυνατότητα έκδοσης διαταγής απόδοσης μισθίου και στις περιπτώσεις λήξης της μίσθωσης. Η νέα ρύθμιση εισάγει μια ταχύτερη εναλλακτική διαδικασία, η οποία λειτουργεί παράλληλα με την υφιστάμενη, περιορίζοντας τις καθυστερήσεις που χαρακτήριζαν έως σήμερα τις σχετικές δικαστικές διαμάχες.
Κεντρικός στόχος του νέου πλαισίου είναι η αποσυμφόρηση της Δικαιοσύνης, μέσω της μεταφοράς κρίσιμων σταδίων της διαδικασίας σε πιστοποιημένους δικηγόρους, οι οποίοι αναλαμβάνουν τον έλεγχο και την έκδοση της διαταγής. Παράλληλα, επιχειρείται η εξισορρόπηση των δικαιωμάτων ιδιοκτητών και ενοικιαστών, διασφαλίζοντας αφενός την έγκαιρη ανάκτηση της περιουσίας από τον εκμισθωτή και αφετέρου επαρκή χρόνο προσαρμογής για τον μισθωτή.
Στην πράξη, η νέα διαδικασία δίνει τη δυνατότητα στους ιδιοκτήτες να επιλέξουν τη διαταγή απόδοσης μισθίου και σε περιπτώσεις λήξης της σύμβασης, πέραν των περιπτώσεων μη καταβολής μισθωμάτων που ίσχυαν έως σήμερα. Η επιλογή αυτή χαρακτηρίζεται ταχύτερη, καθώς περιορίζονται οι δυνατότητες μακρόχρονης δικονομικής καθυστέρησης.
Ωστόσο, οι εκμισθωτές εξακολουθούν να απευθύνονται στους δικηγόρους τους για την ανάθεση της υπόθεσης, καθώς οι πιστοποιημένοι δικηγόροι που εμπλέκονται στη διαδικασία ορίζονται απρόσωπα από τις Γραμματείες των Πρωτοδικείων και δεν μπορούν να αναλάβουν υποθέσεις στις οποίες έχουν ήδη συμμετάσχει ως νομικοί παραστάτες.
Ως προς τις προθεσμίες, διατηρείται το υφιστάμενο πλαίσιο για τις περιπτώσεις οφειλής μισθωμάτων, με 15ήμερη εξώδικη προειδοποίηση και 20ήμερη προθεσμία εκτέλεσης της διαταγής, οδηγώντας σε συνολική διάρκεια διαδικασίας περίπου τριών μηνών, υπό την επιφύλαξη καθυστερήσεων λόγω εορτών ή δικαστικών διακοπών.
Αντιθέτως, για τις περιπτώσεις λήξης της μίσθωσης εισάγονται σημαντικά μεγαλύτερες προθεσμίες, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση του ενοικιαστή. Συγκεκριμένα, προβλέπεται τρίμηνη εξώδικη πρόσκληση για την απόδοση του μισθίου και δίμηνη προθεσμία εκτέλεσης της διαταγής, διαμορφώνοντας μια ελάχιστη συνολική διάρκεια έξι μηνών. Το χρονικό αυτό διάστημα παρέχει στον μισθωτή τη δυνατότητα να οργανώσει τη μεταστέγασή του χωρίς αιφνιδιασμό.
Η διαδικασία που ακολουθείται παραμένει κατά βάση ίδια με την ισχύουσα: ο δικηγόρος του ιδιοκτήτη συντάσσει την εξώδικη πρόσκληση, η οποία επιδίδεται μέσω δικαστικού επιμελητή, και στη συνέχεια καταθέτει αίτηση για έκδοση διαταγής απόδοσης μισθίου στο αρμόδιο Πρωτοδικείο. Στον φάκελο περιλαμβάνεται πλέον και παράβολο ύψους 300 ευρώ, το οποίο αφορά την αμοιβή του πιστοποιημένου δικηγόρου που θα εξετάσει την υπόθεση.
Η επιλογή του πιστοποιημένου δικηγόρου γίνεται από τη Γραμματεία του Πρωτοδικείου με βάση αλφαβητική σειρά, χωρίς δυνατότητα παρέμβασης από τα εμπλεκόμενα μέρη. Ο ορισθείς δικηγόρος οφείλει εντός 20 ημερών να ελέγξει την πληρότητα και τη νομιμότητα των εγγράφων και, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, να υπογράψει τη διαταγή.
Στο κείμενο της διαταγής προσδιορίζεται ρητά ο χρόνος εκτέλεσης, ο οποίος διαφοροποιείται ανάλογα με τον λόγο έκδοσης: 20 ημέρες για περιπτώσεις οφειλής μισθωμάτων και δύο μήνες για περιπτώσεις λήξης της μίσθωσης. Παράλληλα, προβλέπεται δικαίωμα του μισθωτή να ασκήσει ανακοπή εντός 15 εργάσιμων ημερών.
Μετά την υπογραφή, το πρωτότυπο της διαταγής κατατίθεται στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου, η οποία εκδίδει τον εκτελεστό τίτλο («απόγραφο»). Το σχετικό αντίγραφο επιδίδεται στον μισθωτή, συνοδευόμενο από εντολή για την απόδοση του ακινήτου εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.
Σε περίπτωση που ο ενοικιαστής ζητήσει επιπλέον χρόνο και δεν υπάρξει συμφωνία με τον ιδιοκτήτη, διατηρεί το δικαίωμα να προσφύγει στη Δικαιοσύνη με ανακοπή και αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, καθώς και να αιτηθεί προσωρινή αναστολή εκτέλεσης της απόφασης.
Συνολικά, η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι, σε περιπτώσεις λήξης της μίσθωσης, ο ενοικιαστής διαθέτει κατ’ ελάχιστον έξι μήνες για τη μετεγκατάστασή του, χωρίς να απαιτείται δική του ενέργεια ή οικονομική επιβάρυνση. Αντίθετα, ο ιδιοκτήτης επιβαρύνεται με τα σχετικά κόστη της διαδικασίας, όπως αμοιβές δικηγόρων, δικαστικών επιμελητών και το παράβολο του πιστοποιημένου δικηγόρου.
Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να επιταχύνει την απονομή δικαιοσύνης στις μισθωτικές διαφορές, διατηρώντας παράλληλα ένα ελάχιστο επίπεδο προστασίας για τους μισθωτές, μέσα από προκαθορισμένες και σαφείς προθεσμίες.
