Νέους κανόνες για τη φοίτηση και την ένταξη μαθητών με μεταναστευτικό υπόβαθρο εισάγει η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία, με το υπουργικό συμβούλιο να εγκρίνει διάταγμα που προβλέπει ανώτατο όριο 30% για συγκεκριμένες κατηγορίες αλλοδαπών μαθητών στις πρώτες τάξεις, αλλά και απαγόρευση της μπούρκας και του νικάμπ στους σχολικούς χώρους. Παράλληλα, θεσπίζονται μέτρα ενίσχυσης της εκμάθησης της ιταλικής γλώσσας, ενώ για παραβιάσεις της απαγόρευσης κάλυψης του προσώπου προβλέπονται πρόστιμα έως 1.000 ευρώ.
Το νέο πλαίσιο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο της Ιταλίας στις 24 Σεπτεμβρίου και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο παρεμβάσεων για το σχολικό σύστημα, με επίκεντρο την ένταξη μαθητών που δεν έχουν επαρκή γνώση της ιταλικής γλώσσας.
Η ρύθμιση για τη σύνθεση των τάξεων προβλέπει ότι στα δημοτικά σχολεία οι μαθητές που δεν έχουν ιταλική υπηκοότητα και δεν έχουν γεννηθεί στην Ιταλία ή δεν έχουν φοιτήσει τουλάχιστον δύο χρόνια σε ιταλικό νηπιαγωγείο δεν θα μπορούν να ξεπερνούν το 30% των μαθητών μιας πρώτης τάξης.
Αντίστοιχος περιορισμός προβλέπεται για τις πρώτες τάξεις γυμνασίων και λυκείων, με διαφορετικά κριτήρια. Εκεί αφορά μαθητές χωρίς ιταλική υπηκοότητα που δεν έχουν ολοκληρώσει επιτυχώς τουλάχιστον τρία σχολικά έτη στο ιταλικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Το μέτρο δεν σημαίνει ότι κάθε τάξη στην Ιταλία θα πρέπει υποχρεωτικά να έχει έως 30% αλλοδαπούς μαθητές. Η ρύθμιση στοχεύει συγκεκριμένα σε παιδιά που δεν έχουν επαρκή ένταξη στο ιταλικό εκπαιδευτικό σύστημα και, σύμφωνα με την κυβέρνηση, αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες στη γλώσσα.
34.000 τάξεις ξεπερνούν ήδη το όριο
Το μέγεθος της πρόκλησης αποτυπώνεται στα στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός Παιδείας Τζουζέπε Βαλντιτάρα. Σύμφωνα με τον ίδιο, περίπου 34.000 σχολικές τάξεις στην Ιταλία έχουν σήμερα ποσοστό αλλοδαπών μαθητών άνω του 30%.
Ο υπουργός υποστήριξε ότι οι μαθητές πρώτης γενιάς έχουν, κατά μέσο όρο, ένα έτος λιγότερης προετοιμασίας στην ιταλική γλώσσα. Παράλληλα, ανέφερε ότι το ποσοστό της λεγόμενης «σιωπηρής σχολικής διαρροής», δηλαδή της αποτυχίας επίτευξης των απαιτούμενων μαθησιακών δεξιοτήτων, φτάνει το 10% μεταξύ των αλλοδαπών μαθητών έναντι 5,7% μεταξύ των Ιταλών.
Η κυβέρνηση συνδέει επομένως το μέτρο με τη γλωσσική υποστήριξη και όχι μόνο με τη σύνθεση των τάξεων. Για σχολεία στα οποία δεν είναι δυνατό να τηρηθεί το όριο προβλέπονται πρόσθετοι πόροι, ενώ περίπου 17,5 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για δράσεις που σχετίζονται με την εκπαιδευτική και γλωσσική υποστήριξη.
Τέλος η κάλυψη του προσώπου
Το δεύτερο σκέλος του διατάγματος αφορά την ενδυμασία και συγκεκριμένα την κάλυψη του προσώπου μέσα στα σχολεία.
Η χρήση μπούρκας και νικάμπ απαγορεύεται κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, των εξωσχολικών δραστηριοτήτων και των διαδικασιών επικοινωνίας μεταξύ σχολείου και οικογένειας, όταν η κάλυψη δεν επιτρέπει την αναγνώριση του προσώπου.
Εξαιρέσεις προβλέπονται για συγκεκριμένους λόγους υγείας ή ασφάλειας. Για την παραβίαση της ρύθμισης προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο από 200 έως 1.000 ευρώ, ενώ όταν πρόκειται για ανήλικο η ευθύνη για το πρόστιμο μεταφέρεται στον γονέα.
Η απαγόρευση έρχεται σε μια χώρα όπου ήδη ισχύει από το 1975 νομοθεσία για την κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους, ενώ προηγούμενη δικαστική ερμηνεία είχε αφήσει περιθώρια για τη χρήση θρησκευτικών καλυμμάτων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η νέα ρύθμιση μεταφέρει πλέον το ζήτημα ειδικά στο σχολικό περιβάλλον.
Στο επίκεντρο η ιταλική γλώσσα
Παράλληλα με το όριο στις τάξεις, το διάταγμα δίνει ιδιαίτερο βάρος στην εκμάθηση της ιταλικής γλώσσας. Προβλέπονται δωρεάν μαθήματα για μαθητές και πρόσθετες εκπαιδευτικές δράσεις στα σχολεία όπου εντοπίζονται μεγαλύτερες ανάγκες.
Το πλαίσιο προβλέπει ακόμη ότι οι κοινωνικές υπηρεσίες μπορούν να ενημερώνονται όταν επίμονες γλωσσικές δυσκολίες των γονέων επηρεάζουν τη σχολική ένταξη των παιδιών. Σε ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις, όπου η έλλειψη γλωσσικής υποστήριξης προκαλεί συγκεκριμένη βλάβη στην εκπαιδευτική πορεία του ανηλίκου, προβλέπεται η δυνατότητα παρέμβασης του δικαστηρίου ανηλίκων.
Η κυβέρνηση Μελόνι παρουσιάζει το νέο πλαίσιο ως προσπάθεια ενίσχυσης της ενσωμάτωσης και αποφυγής σχολικών τάξεων με έντονη συγκέντρωση μαθητών που δεν γνωρίζουν επαρκώς την ιταλική γλώσσα. Η ίδια η πρωθυπουργός δήλωσε ότι στόχος είναι ένα σχολείο που εντάσσει τους μαθητές χωρίς να εγκαταλείπει τους κανόνες και δημιουργεί ίσες αφετηρίες για όλους.
Οι νέες ρυθμίσεις ανοίγουν, παράλληλα, μια ευρύτερη συζήτηση στην Ιταλία για το πώς συνδυάζονται η σχολική ένταξη, η εκμάθηση της γλώσσας, η θρησκευτική έκφραση και η διαχείριση μιας ολοένα πιο πολυπολιτισμικής σχολικής πραγματικότητας.
